Menyang kontèn

Pokok Uji Bahasa Daerah kangge Kelas 1 SMP

Saka Wikisumber
[ Title ]
POKOK UJI
BAHASA DAERAH
(BASA JAWI)


1
[ Title ]
POKOK UJI
BAHASA DAERAH
(BASA JAWI)


1


KANGGE SMP KELAS 1


SUTJIPTO ADI
ST. NEGORO



Penerbit Yudhistira
[ Info ]
penerbitan - percetakan - tokobuku
GHALIA INDONESIA
Jl. Pramuka Raya 4, tel. 884814 - 883842, Jakarta Timur


Toko Buku GHALIA INDONESIA:

  Pusat Perdagangan Senen Blok I Lantai IV No.27,28,29 tel.357382

Toko Buku YUDHISTIRA:

  Pusat Perdagangan Senen Blok I Lantai IV No. 16


Cabang-cabang:

JAKARTA : Jl. Pramuka Raya 4 tel. 884814 - 883842
SURABAYA : JI. M.H. Thamrin 55 tel. 69026
BANDUNG : Jl. Cikaso 38, Cicadas tel. 73933
YOGYA : Jl. Bumijo Tengah 744 tel. 4874
SEMARANG : Jl. Kauman Butulan 138 tel. 26230
Penyalur tunggal buku terbitan:
Penerbit BALAI AKSARA - Penerbit YUDHISTIRA
dan
Pustaka SAADIYAH



CETAKAN PERTAMA JANUARI 1982
RENCANA KULIT SATRIO
DICETAK DAN DITERBITKAN OLEH YUDHISTIRA
COPYRIGHT PADA YUDHISTIRA
HAK PENGARANG DILINDUNGI UNDANG-UNDANG
[ Atur Saklimah ]
ATUR SAKLIMAH


Saking kumedahing manah kula

Urun-urun nggampilaken piwulang Basa Jawi

Cawe-cawe ngimpun soal kangge Evaluasi

Ingkang sinebat ”POKOK UJI BASA JAWI”.

Purih gampiling para siswa anggenipun samya amemetri

Trampil, baut lan leres anggenipun abasa sastra.

Andadosna kawuningan bilih dhapukan punika

Anamung dhedhasar kangge anggegladhi.

Dhumateng para siswa-siswi ing Pawiyatan Madya

Ingkang jumbuh kaliyan Pandom Kurikulum 1975.

GBPP saha buku cepengan ingkang baken.

Awasta Mardi Basa lan Sastra

Nyinau Basa lan sastra Jawi ugi

Dalasan Basa Jawi Gagrag Anyar lan wulang basa

Awit saking punika dhapukan kaperang dados tigang jilid.

Supados gampil anggenipun samya nyinau

Umpami ta kirang ing prayogi

Lepyan, kekirangan saha kalepatan kula

Ingkang kula suwun namung sih pangaksami.


Parakan, 1981

Pangimpun,

(Sutjipto Adi)
[ ToC ]
DAFTAR ISI
Atur Saklimah .............................. 5
Evaluasi I .............................. 9
Evaluasi II .............................. 13
Evaluasi III .............................. 17
Evaluasi IV .............................. 21
Evaluasi V .............................. 26
Evaluasi VI .............................. 30
Evaluasi VII .............................. 35
Evaluasi VIII .............................. 39
Evaluasi IX .............................. 43
Evaluasi X .............................. 47
Pandom Wangsulan .............................. 53
[ 9 ]


EVALUASI I


I. Bunderana a, b, c utawa d sing koanggep bener!

1. Kumpulane aksara sing mujudake swara sakecapan diarani:
a. wanda b. wod c. tembung d. ukara
2. Rerangkening wanda kang wis mengku teges genep diarani:
a. ukara b. tembung c. wod d. wanda
3. Piranti kanggo sesrawungan antarane manungsa siji lan sijine diarani:
a. basa b. ukara c. tembung d. wanda
4. Am, an, ang, any diarani ater-ater:
a. hanuswara b. triswara c. tripurusa d. seselan
5. Tembung kang durung owah saka asale diarani tembung:
a. lingga b. wod
c. wod d. tembung andhahan
6. Gadhah cacad ingkang salaminipun gesang boten saged mantun:
a. Anak anung anindita b. Mbindhung api rowang
c. Ciri wanci lelahi ginawa mati d. Emban cindhe emban siladan
7. Ngaku sedulur yen katon sugih.
a. kadang kadeyan b. kadang katut
c. kadang konang d. kadang sentana
8. Mbidhung api rowang tegese:
a. ethok-ethok mbantu nanging sejatine mungsuh
b. tumbak cucukan utawa seneng adu-adu
c. anak kang linuwih prasasat tanpa cacad
d. loma banget nganti uripe kecingkrangan
9. Sing diarani ater-ater tripurusa iku:
a. dak, ko, di   b. am, an, ang, any
c. sa, pa, pi, pari, tar d. ka, kuma, kapi
10. Nalika embah rawuh, bapak saweg kemawon badhe mapan sare.
Ukara iku bisa diowahi nganggo ukara sing katulis nganggo basa ngoko andhap:

[ 10 ]a. Nalika embah teka bapak lagi bae arep mapan sare

b. Nalika embah teka bapak lagi bae arep mapan turu
c. Nalika embah rawuh bapak lagi bae arep mapan sare
d. Nalika embah rawuh bapak lagi bae arep mapan turu

11.Pak Mantri ngagem kaca tingal cemeng amargi peningalipun gerah.
Owahana dadi ukara sing katulis nganggo basa ngoko lugu!
a. Pak Mantri ngagem kaca tingal ireng, amarga peningale gerah
b. Pak Mantri nganggo kacamata ireng amarga peningale lara.
c. Pak Mantri.nganggo kacamata ireng amarga mripate lara.
d. Pak Mantri ngagem kacatingal ireng amarga mripate lara.

12. Manut wujude basa bisa kaperang dadi:
a. 2 b. 3 c. 4 d. 5

13. Manut undha usuke basa bisa kaperang dadi:
a. 2 b. 7 c. 8 d. 9

14. Basa krama madya iku wujude campuran antarane:
a. ngoko lan krama inggil b. krama inggil lan krama
c. ngoko lan krama d. ngoko andhap lan ngoko lugu

15. Ukara ing ngisor iki katulis nganggo basa krama madya:
a. O, ngono kuwi ta dadine. Ora ngira aku.
b. Yu, gawa mriki berase niku taktempure.
c. Wonten ing dhusun tokonipun kalebet ageng.
d. Para rawuh, kaparenga lajeng sami jumeneng sawatawis.

16. Ukara ing ngisor iki katulis nganggo basa krama desa:
a. Aku tansah ndherek ngendikane bapak.
b. Aku tansah manut omongane bapak.
c. Kula tansah ndherek ngendikanipun bapak.
d. Dhateng Temanggel tumbas roti mantun.

17. Ukara ing ngisor iki katulis nganggo basa kedhatonan (basa bagongan):
a. Mugi katur dhumateng Bapak Rakhmad Suwarto ing Gondosuli.
b. Kecepengipun gegayuhan kedah. sarana setiyar.
c. Hana ta diyu si Gupala ngaraniya.
d. Manira sun piji ing ngarsa-kita, mboya arsa kita paring duka.

18. Putranipun Pak Pamuji kalih estri sadaya, dipun wastani:
a. kedhana-kedhini b. uger-uger lawang
c. saka panggung d. kembang sepasang

19. Lare tiga jaler sadaya kakang adhi, kawastanan:
[ 11 ]

a. cukil dulit b. saramba
c. gotong mayit d. julung sungsang

20. Bocah kang lair nanging durung jangkep sasine diarani bocah:

a. margana b. wahana c. sarimpi d. jempina

II. Jodhokna ”A” lan ”B” sing koanggep mathuk! Cukup kotulis aksarane bae!

KOLEM A KOLEM B
1. am, an, ang, any a. dhampit
2. dak, ko, di b. ngrimbag
3. ma-du-kun c. tembung lingga
4. an + tulis d. ater-ater tripurusa
5. tulis e. ater-ater hanuswara
6. esthining-manah f. sedulur tunggal welad
7. kasengsem g. seselan
8. wewengkon h. niat utawa kekarepan
9. lanang-wadon-lanang i. wanda
10. lima lanang kabeh j. kadang Kadeyan
11. Pamadyaning Pandhawa k. kaladan
12. kembar lanang wadon l. sanak sedulur
13. V el, V er, V um, V in m. R. Janaka
14. tunggal bapa biyung n. R. Sadewa
15. kadang sentana o. Pandhawa
p. Sendhang kapit pancuran
q. Pancuran kapit sendhang
r. gondhang kasih
s. kepranan utawa kepencut


III. Titik-titik ing ngisor iki isenana!
Tuladha: nulisi = an + tulis + i.
Rimbagen kaya tuladha kasebut ndhuwur!

1. penggesangan = .......... 6. padintenan = ..........
2. mangsulaken = .......... 7. polatan = ..........
3. dibutuhake = .......... 8. kalungguhan = ..........
4. mitulungi = .......... 9. cinancang = ..........
5. kabetahanipun = .......... 10. gumantung = ..........
[ 12 ]IV. Pitakon-pitakon ing ngisor iki wangsulana!
  1. Terangna bedane tembung wod lan tembung lingga! Wenehana tuladhane nyiji!
  2. Ngrimbag yaiku!
  3. Terangna tegese mbindhung api rowang!
  4. Owahana nganggo basa ngoko andhap!
    “Kula cocok pak, ngendikanipun bapak punika”
  5. Ukara no. 4 iku owahana nganggo basa ngoko lugu!
  6. Ukara no. 4 iku owahana nganggo basa krama inggil!
  7. Terangna tegese tawang gantungan!
  8. Terangna tegese bocah julung kembang!
  9. Perkara sepele dadi gedhe lan mbebayani. Diparibasakake apa?
  10. Sebutna seselan kang tinemu ing Basa Jawa! (4).


V. Nulis Jawa Tulisen nganggo aksara Jawa!

1. Harya Panangsang
2. Ki Ageng Gajahsora
3. Ki Juru Mertani
4. Sang Harjuna
5. Rebo Pon

6. Temanggung
7. Teguh Purwadi
8. Kutha Semarang
9. lenga tala
10. pager gedheg

[ 13 ]
EVALUASI II


I. Bunderana a, b, c utawa d sing koanggep bener!

  1. Tembung siji sing diwaca kaping pindho kabeh tembunge utawa mung sawanda, diarani tembung:
    1. lingga
    2. rangkep
    3. camboran
    4. andhahan
  2. Bengek-bengek, manut wujude kagolong tembung:
    1. dwilingga
    2. dwipurwa
    3. dwiwasana
    4. dwilingga salin swara
  3. ”Pangapunten” manut wujude kagolong tembung:
    1. andhahan
    2. lingga
    3. rangkep
    4. camboran
  4. Cekakak lan celili kagolong tembung rangkep:
    1. dwiwasana
    2. dwipurwa
    3. dwilingga
    4. wilingga salin swara
  5. "Sasampunipun” bisa karimbag dadi:
    1. sa-sampun-ipun
    2. asampun-ipun
    3. sa-sam-pun-ipun
    4. sa-sampuni-pun
  6. Purwadi ndhaftaraken wonten kalih panggenan. Ukara iki kadadeyan saka:
    1. 5 wanda
    2. 14 wanda
    3. 39 wanda
    4. 1 wanda
  7. Tuladhane tembung saroja umpamane:
    1. dawa cendhak
    2. andhap asor
    3. wira-wiri
    4. arga = gunung = ardi = meru
  8. Rinten ndalu mboten kendhat anggenipun nyenyuwun nugrahaning pangeran. Nyenyuwun kagolong tembung:
    1. dwilingga
    2. dwipurwa
    3. dwiwasana
    4. kabeh jawaban bener
  9. Emban cindhe emban siladan tegese:
    1. adil
    2. ora adil
    3. tulung menthung
    4. ora ngira
  10. Wong tuwa kang tansah nyekarep pepenginane anak nanging tansah ora kendhat aweh pitutur. [ 14 ]
    a. ing ngarsa sung tuladha b. ing madya mangun karsa
    c. tut wuri handayani d. suci tata ngesti tunggal


    11. Tetulung marang sapadane sing tanpa pamrih:

    a. tulung menthung b. njunjung ngentebage
    c. sepi ing pamrih rame ing gawe d. keplok ora tombok


    12. Aja kandha yen ora saguh utawa ora bisa................ lakonana dhisik!

    a. kebat kliwat b. ing ngarsa sung tuladha
    c. sepi ing pamrih rame ing gawe d. kalah cacak menang cacak


    13. Ukara ing ngisor iki katulis nganggo basa ngoko andhap:

    1. Bapak sakit padharan, dhahare kedah sarwa alus.
    2. Bapak gerah padharan, dhahare kudu sarwi alus.
    3. Bapak gerah padharan, dhahare kedah sarwi alus.
    4. Bapak lara weteng, mangane kudu sarwa alus.


    14. Ukara no. 13 d iku katulis nganggo basa:

    a. krama madya b. wredha krama
    c. ngoko lugu d. ngoko andhap


    15. Ukara no. 13 b iku katulis’ nganggo basa:

    a. krama madya b. wredha krama
    c. ngoko lugu d. ngoko andhap


    16. Ukara nugrahaning Pangeran ingkang murbeng dumadi. Katulis nganggo basa:

    a. basa kawi b. krama inggil
    c. basa rinengga d. basa kedhatonan


    17. Kang nggawa aksara Jawa menyang Nusantara yaiku:

    a. Kamandaka b. Ajisaka
    c. Empu Wijaya d. Empu Prapanca


    18. "Wignya” iku tandha sesigag kanggo aksara:

    a. ha b. nga c. ra d. na


    19. Rerangken dasanama ing ngisor iki sing bener mung siji, tuduhna!
    a. anak = putra = sudarma = sunu.
    b. anak = siwi = atmaja = atma = palupi.
    c. anak = suta = yoga = siwi = retna.
    d. anak = tanaya = yoga = siwi = sunu.
    20. Dasanama ing ngisor iki ana sing salah tuduhna:
    a. gunung = arga = ardi = bukita = meru.
    b. gunung = meru = redi = ancala = giri. [ 15 ]c. gunung = giri = harga = prabata = hardi

    d. gunung = dahana = arga = redi = wukir

    II. Jodhokna "A” lan ”B” sing koanggep cocok!

    KOLEM A
    1. sesambat
    2. gojag-gajeg
    3. pendadaran
    4. cenganguk
    5. katula-tula katali
    6. nyolong pethek
    7. duga prayoga
    8. prapteng
    9. cecak
    10. taling tarung
    11. Ajisaka
    12. dewa-dewi
    13. nugraha
    14. taberi
    15. subasita

    KOLEM B
    a. tambung garba utawa sandhi
    b. tandha swara ”O”
    c. cilaka terus-terusan
    d. dwipurwa
    e. dwilingga salin swara
    f. dwiwasana
    g. wanda
    h. ora ngira
    i. tambung andhahan
    j. tembung saroja
    k. ganjaran
    l. sigeg “nga”
    m. sigeg ”ra”
    n. tandha swara’”e”
    0. tlaten
    p. dawa tangane
    q. sopan santun
    r. aksara Jawa
    s. Yogyaswara


    III. Titik-titik ing ngisor iki isenana supaya dadi tembung saroja!

    1. kadang..............
    2. ............. kadang
    3. duga................
    4. angkara.............
    5. papa................

    6. lara................
    7. teguh...............
    8. ...............rukun
    9. ..............surung
    10. iguh...............


    IV. Garbanen!

    Tuladha: prapténg = prapta + ing

    1. narpati = ........
    2. jayeng = .........

    6. prameswari = .....
    7. kapindra = .......

    [ 16 ]

    3. yeku = .............
    4. narendra = .........
    5. murbeng = ..........

    8. lagyantuk = ........
    9. sarwendah = ........
    10. jalwestri = ........


    Jawaben!

    1. Terangna tegese tembung saroja!
    2. Terangna tegese tembung garba utawa sandhi!
    3. Terangna tegese tembung yogyaswara! Wenehana tuladhane. (4)
    4. Terangna tegese tembung dwilingga salinswara!
    5. Terangna bedane tembung dwipurwa lan ‘tembung dwiwasana!


    V. Nulis Jawa

    Tulisen nganggo aksara Jawa!

    a. sing sapa salah seleh

    b. ing ngarsa sung tuladha

    c. sapa bener dadi tetenger

    d. ana catur mungkur

    e. catur wanara rukem [ 17 ]
    EVALUASI III

    I. Bunderana a, b, c utawa d sing koanggep bener!

    1. Tembung lingga kang oleh ater-ater hanuswara nanging tanpa penambang diarani tembung:

    a. tanduk kriya wantah b. tanduk ke kriya
    c. tanduk i kriya d. tanggap tripurusa

    2. "mulang” manut wujude diarani tembung:

    a. tanduk kriya wantah b. tanduk ke kriya
    c. tanduk i kriya d. tanggap tripurusa

    3. Purwadi kapilih dados ketua kelas. Kapilih kagolong tembung:

    a. tanggap ka b. tanggap na
    c. tanggap tarung d. tanggap tripurusa

    4. “dipun pilihaken” = tembung:

    1. tanggap pratama purusa kriya wantah
    2. tanggap madyama purusa kriya wantah
    3. tanggap utama purusa kriya wantah
    4. tanggap na kriya wantah

    5. “ditukokake” bisa karimbag dadi:

    a. di + tuku + ake b. di + tukok + ake
    c. di + tukon + ake d. di + tuku + ake

    6. "kombul” nduweni dasanama:

    a. diuculake b. dikabur c. diunggahake d. kawenthar

    7. ”mubra-mubru” iku tegese:

    a. boros b. tanpa guna
    c. sarwa cumpen d. turah-turah

    8. Andi punika lare ingkang ............... pramila kajen keringan lan dipun tresnani kanca-kancanipun.

    a. andhap asor b. praadhah
    c. ugungan d. angkuh lan kumalungkung

    9. Tono punika lare ............... seneng damel paeka murih sengsaranipun tiyang sanes.
    [ 18 ]a.cugetan b.kumalungkung c.drengki d. jail

    10. Kapara-kepere, tegese:

    a. adil b. didum-dum c. dipantha-pantha d. ora adil

    11. Dhik, dhik bapake punapa sampun kondur? Ukara iku katulis

    nganggo basa:

    a. krama madya b. krama

    ¢. ngoko andhap d. kramantara

    12. Sawang-sinawang Jan tabok-tinabok kagolong tembung:

    a. tanggap na b. tanggap tarung

    c. tanggap tripurusa d. tanggap ka

    13. Sakabehing tembung lingga sing oleh seselan in (V in) diarani:

    a. tanggap ka b. tanggap na

    c. tanggap tarung d. tanggap tripurusa

    14. Ater-ater “di” ing tembung tanggap, diarani:

    a. purwa purusa

    b. madyana purusa

    c. pratama purusa

    d. utama purusa

    15. Kersane ibu aku didhawuhi sekolah ing SMP REMAJA Para-

    kan. a. ukara pitakon b. ukara pakon

    c. ukara andhahan lugu d. ukara tanduk (aktif)

    16. Andang nggambar styller godhong suruh. Manut lungguhing

    bung, Andang diarani:

    a. lesan b. jejer c. wasesa d. katrangan

    17. Semangat bebahuning negari. nyumbang titir.” Bisa diowahi

    dadi ukara tanggap:

    a. Titir disumbang bebahuning negari kanthi semangat.

    b. Titir kasumbang semangat babahuning negari.

    c. Semangating titir kasumbang bebahuning negari.

    d. Bebahuning negari nyumbang titir kanthi semangat.

    18. Watak kang seneng ngendelake gedhene, kekuatane lan kepin-

    terane diarani watak sing:

    a, adigang adigung adiguna b. adigung adigang adiguna

    c. adiguna adigang adigung d. adigung diguna adigang

    19. Tembung loro sing karangkep dadi siji diarani tembung:

    a, rangkep b. camboran c. wancahan d. andhahan

    20. Kerata basa lan Sandhi garban bisa digolongake:

    a. camboran tunggal b. camboran tugel

    c. camboran wutuh d. camboran wudar

    POKOK UJI BAHASA DAERAH 1 [ 19 ]II. Jodhokna kolem ”A” lan "B” sing koanggep cocok!

    KOLEM A
    1. dados murid SMP
    2. ingkang andum amara
    3. Andang ngaturake layang
    4. layange wis ditapakasmani
    5. putra Madukara
    6. Purwadi lan Atik Wahyuni
    7. katampi
    8. ingimbu
    9. oyak-ingoyak
    10. suru bebek lan jakanantang
    11. kuping = kaku njepiping
    12. Anoman malumpat sampun
    13. am + bali + ake
    14. murid-murid
    15. lembah manah

    KOLEM B
    a. ukara tanggap
    b. para ing wacan Mardi Basa
    c. sesirah wacan Mardi Basa wul. II
    d. tanggap na
    e. tanggap na
    f. tanggap tripurusa
    g. tanduk kriya wantah
    h. Gusti Allah
    i. tanggap tarung
    j. ukara tanduk
    k. tanduk ke kriya
    l. R. Wisanggeni
    m. dwilingga
    n. camboran_tunggal
    o. dwilingga salinswara
    p. yogyaswara
    q. tembung saroja
    r. kerata basa
    s. baliswara



    III. Titik- titik ing ngisor iki isenana!

    1. Tembung.................iku wujude tembung lingga kang oleh ater-ater tripurusa, seselan in, utawa ater-ater ka.
    2. Tuladhané tembung...........upamane katulis, katetepake lan kawisuda.
    3. Mbakyu Rubiyah punika lare ingkang..................... senajan boten gadhah nanging seneng weweh.
    4. Sakalangkung premati kangge nggayuh kasampurnaning gesang. Premati ateges.................................................................
    5. Tembung ingulu bisa karimbag dadi....................................
    6. Jenengpara tegese....................................................
    7. Tembung loro utawa luwih sing karangkep dadi siji diarani tembung....
    8. Tandur = nata karo mundur. Iku tuladhane kerata basa utawa........... [ 20 ]
      1. Siji dicekak ji, bapak diundang pak. Nyekak tembung kang kaya mangkono iku diarani ..................
      2. Camboran kanthi rerangken kang nyimpang saka Determinatif diarani ............., tuladhane Panduputra, Mahasiswa, Saptakrida lan sakpiturute


      Pitakon-pitakon ing ngisor iki wangsulana!

      1. Owahana supaya dadi ukara tanggap (pasif)!.
        a. Aku arep ndherekake simbah menyang Solo.
        b. Pak guru mriksani gambaranku karo ngendika: ”Andi, gambarmu apik.”
      2. Udhalen manut ayahaning tembung!
        a. Paman nandur kembang ing pot.
        b. Andung ditimbali bu guru menyang kantor guru.
      3. Terangna tegese tembung tanduk lan sebutan warna-warnane tembung tanduk !
      4. Apa sebabe “ingombe” diarani tambung tanggap na?
      5. Wenehana tuladhane jarwadhosok! (5)
      6. Terangna tegese baliswara. Wenehana tuladhane siji bae kang awujud ukara.
      7. Sebutna apa bae sing klebu ing tanggap tripurusa?
      8. Sebutna apa bae sing klebu ing tanggap tripurusa?
      9. Terangna tegese tembung camboran!
      10. Terangna bedane tembung camboran tunggal lan canboran wudar! Wenehana tuladhane! (2)


      V. Nulis Jawa

      Tulisen nganggo aksara Jawa!
      1. Suci tata naga tunggil.
      2. Suharti karo Mukadi tuku kuwih cara.
      3. Rikala dina Rebo Legi Tono tuku wedhus.
      4. Anang sinau maca Arab.
      5. Adhine Subali lara weteng. [ 21 ]
        EVALUASI IV


      I. Bunderana a, b, c utawa d sing koanggep bener!

      1. Saben tanggal 21 April murid-murid padha mengeti dina Ibu Kartini. Pengetan =
        1. kadaluwarsa
        2. tanggap warsa
        3. sapta kukila warsa
        4. warsa enggal
      2. Narendra ing Mahespati ajejuluk sang Maha Prabu:
        1. Matswapati
        2. Arjuna Sasra Bahu
        3. Duryudana
        4. alyopati
      3. Swarane rame banget. Bisa dicandra:
        1. kaya gabah den interi
        2. kaya mbelah-belaha bumi
        3. pindha sasra cantuka warsa
        4. kakehan gludhug kurang udan
      4. Candrane wong nginum kaping pitu unine:
        1. sapta guna wiweka
        2. sapta sura panggah
        3. sapta kukila warsa
        4. sapta sacara-cara
      5. Tembung ”sinudharsana” ateges:
        1. dipahargya
        2. tinuladha
        3. diwisuda
        4. diumumake
      6. Ibu Kartini iku wanita kang utama. Dasanamane wanita yaiku:
        1. siwi
        2. rini
        3. kusuma
        4. padma
      7. Udan tangis lan lunyu ilate kagolong tuladha tembung:
        1. saroja
        2. yogyaswara
        3. entar
        4. garba
      8. Susila iku bocah..................., babar pisan ora tau nesu.
        1. lendhep dengkule
        2. pingget atine
        3. lobok atine
        4. lunyu atine
      9. Sing padha rondha padha dolanan halma kena kanggo:
        1. metani lupute wong
        2. latihan sabar
        3. cegak lek
        4. ngabangake kuping
      10. Ingkang ......... dhusun Danukusuman punika Ki Ageng Danukusuma.
        1. damel
        2. miwiti
        3. cikal bakal
        4. wiwitan
        [ 22 ]11. Prabu Puntadewa punika dados............... kadang Pandhawa.
        a. pembayuning  b. panenggake
        c. pamadyaning  d. warujuning

        12.Tembung pangageng bisa karimbag dadi:

        a. pang + ageng  b. pa + V ng + ageng
        c. pa + ageng  d. pa + ngageng

        13. Tembung pambajeng bisa karimbag dadi:

        a. pa + mbajeng.  b. pam + bajeng
        c. pa + Vm + bajeng  d. pam-ba-jeng

        14. Tembung lingga kang oleh ater-ater sa, pa, pi, pra, ka, pari lan sakpiturute diarani:

        a. lingga andhahan
        b. tanduk kriyawantah
        c. camboran
        d. wancahan

        15. Bocah-bocah padha seneng ngrungokake crita Bratayuda. Manut lungguhing tembung, ngrungokake =

        a. wasesa  b. jejer  c. katrangan  d. lesan

        16. Ukara no. 15 kagolong ukara:

        a.tanggap  b. tanduk
        c. kabeh jawaban bener  d.kabeh jawaban salah

        17. Puisi kang tinemu ing basa Jawa diarani:

        a. pantun  b. parikan  c. guritan  d. purwakanthi

        18. Keris pulanggeni ‘tinemu ing basa Jawa diarani:

        a. R. Janaka  b. Prabu Kresna  c. Prabu Karno  d. R Abimanyu

        19. Soal no. 18 c iku narendra ing negara:

        a. Ngawangga  b. Mandura
        c. Dwarawati  d. Wirata

        20. Kalenggahane keprabon ing Malawapati kaasta dening Prabu Anglingdarma.

        Ukara kasebut bisa diowahi.dadi tkara aktif:
        a. Prabu Anglingdarma ngasta kalenggahane keprabon ing Ma-

        lawapati

        b. Prabu Anglingdarma nglenggahi keprabon ing Malawapati
        c. Prabu Anglingdarma ngasta kalenggahan ing keprabon Malawapati
        d. Kalenggahane keprabon ing Malawapati diasta dening Prabu Anglingdarma


        22 POKOK UJI BAHASA DAERAH 1 [ 23 ]II. Jodhokna ”A” lan ”B” sing koanggep bener!

        KOLEM A
        1. dadi kembang lambe
        2. kajunjung
        3. aksara mandhaswara ”ya”
        4. hanuswara + linga + i
        5. lingga + V in
        6. sikil meja
        7. paripurna
        8. Pembayune Kurawa
        9. Panenggak Pendhawa
        10. Soekarno putra
        11. raseksa-raseksi
        12. ngimbu tape
        13. Denawa kang hambeg utama
        14. darma bakti
        15. kasinungan

        KOLEM B
        a. pengkal
        b. rampung
        c. Prabu Suyudana
        d. Tanggap na
        e. tanggap tripurusa
        f. lelabuhan
        g. kadunungan
        h. R. Bratasena
        i. Camboran wudhar
        j. rura basa
        k. tanduk i kriya
        l. tanggap i kriya
        m. tanggap ka
        n. Dwilingga salinswara
        o. tembung entar
        p. Kombakarna
        q. Dasamuka
        r. baliswara
        s. Paribasan


        III. Titik-titik ing ngisor iki isenana!

        1. Tembung sinudarsana bisa karimbag dadi...............................
        2. Manut pangrimbage tembung kasebut no. 1 diarani tembung..............
        3. Dene tegese sinudarsana..............................................
        4. Tembung tinulad sinudarsana. Manut pangrakite diarani tembung........
        5. Sing ngati-ati lho! panggedhemu kae.................., bisa-bisa kowe dipecat.
        6. R. Munasir iku senengane ............. wong liya, nanging ora sumurup marang lupute dhewe.
        7. Rembuge Kiswo iku aja banget digugu amarga dheweke wis kawentar......
        8. Prabu Sri Bathara Kresna iku.............watak kang waskita lan sekti mandraguna. [ 24 ]9. Tuladhane tembung ..........umpamane ”salami-laminipun”.

        10. Mardi Basa iku buku basa Jawa anggitane...............lan Mugiono BA.

        IV. Wangsulana pitakon-pitakon ing ngisor iki!
        1. Saben tanggal pira bangsa Indonesia mengeti dina Ibu Kartini?
        2. Apa wajibe bangsa Indonesia marang lelabuhane Ibu Kartini?
        3. "Ibu Kartini arsa njunjung martabating kaum wanita”. Ukara iki dadekna tanggap!
        4. Ukara kasebut no. 3 iku dadekna ukara kang mene surasa pitakon!
        5. Ukara kasebut no. 3 iku tuduhna endi jejer, -wasesa lan lesane!
        6. Gaweya pitakonan kang wangsulane kaya ing ngisor iki:

        a. Titihane bapak kae Yamaha dudu Honda.
        b. Wis kira-kira sepuluh dina Mukadi ora tau mlebu sekolah.

        7. Terangna tegese kalawarti!
        8. Kalawarti ing ngisor iki edhisi. kutha ngendi?

        a. Mekarsari b. Parikesit.

        9. Sebutna siji -bae salah sawijine kalawarti edisi:

        a. Surabaya b. Jakarta.

        10. Terangna tegese tembung plutan! Wenehana tuladhane 2, (loro) bae!

        V. Nulis Jawa
        a. Tulisen nganggo aksara Jawa!
        1. Arya Penangsang gugur dening Danang Sutawijaya.
        2. Prabu Karna perang mungsuh sang Premadi.
        3. Dasamuka iku narendra ing Ngalengka Diraja.
        4. Pergiwa karo Pergiwati padha ngupadi sudarma.
        5. Perang brubuh iku perang kang soroh amuk.

        Salinana nganggo aksara Latin!
        1. ꧋ꦥꦫꦥꦿꦩꦸꦏꦥꦝꦏꦺꦩꦃꦲꦶꦁ​ꦕꦶꦧꦸꦧꦸꦂ꧉

        24POKOK UJI BAHASA DAERAH 1 [ 25 ]2. ꧋ꦏꦏꦶꦤꦶꦤꦶꦥꦝꦱꦼꦤꦼꦁꦝꦲꦂꦧꦿꦸꦠꦸ꧉

        3. ꧋ꦲꦧꦶꦩꦚꦸꦱꦠꦿꦶꦪꦲꦶꦁꦥ꧀ꦭꦁꦏꦮꦠꦶ꧉

        4. ꧋ꦱ꧀ꦮꦶꦮꦶꦤꦺꦒꦫꦸꦝꦲꦶꦏꦸꦥꦸꦠꦸꦁ꧉

        5. ꧋ꦩꦁꦒꦭꦪꦸꦝꦤꦺꦭꦸꦕꦸꦠꦸꦂꦭꦸꦮꦼꦱ꧀꧉



















        POKOK UJI BAHASA DAERAH 1 25

        [ 26 ]
        EVALUASI V

        I. Bunderana a, b, c utawa d sing koanggep bener!

        1. Nyumerepi lan mireng pisambatipun para prajurit ingkang sami tiwas kenginging............... manahipun R. Abimanyu kados dipun_ iris-iris.
          1. padamelan
          2. sinau damel
          3. andum damel
          4. dedamel
        2. R. Abimanyu iku satriya ing ...........
          1. Pancawati
          2. Dwarawati
          3. Plangkawati
          4. Jodhipati
        3. Ing perang Baratayudha R. Abimanyu gugur kinrocok ing jemparing kanti tatu:
          1. anteng kitiran
          2. arang kranjang
          3. udan mimis
          4. biru erem
        4. Tembung anteng kitiran lan arang kranjang iku tuladha ukara kang ngemu surasa:
          1. pralambang
          2. bebasan
          3. panyandra
          4. sanepa
        5. Pungkasane gugur ing madyaning palagan ana ing tangane:
          1. Prabu Karna
          2. Resi Bhisma
          3. R. Jayadrata
          4. Resi Durna
        6. Cariyos Bratayuda ingkang nggancaraken cariyos Abimanyu gugur punika, kaprah dipun wastani:
          1. ranjapan
          2. tawur
          3. jabelan
          4. suluhan
        7. Tembung madyaning palagan uga diarani:
          1. lekas perang
          2. tengahing paprangan
          3. bubar perang
          4. nantang perang
        8. Anggenipun nagih wangsul nglenthung mboten:
          1. angsal damel
          2. medamel
          3. nyambut damel
          4. sinau damel
        9. Kesed punika dipundamel saking sepet. [ 27 ]
          a. ukara tanggap  b.ukara tanduk  c. kabeh bener  d. kabeh luput
          10. Kolahipun dipun iseni toya sakebak-kebakipun. Rangkepen ing ndhuwur mengku teges:
          a. nganti  b. paling  c. banget  d. bola-bali
          11. Ngoncati mungsuh ing paprangan:
          a. Tinggal glanggang colong playu.
          b. Mbidhung api rowang.
          c. Nggegalak racak nenangi kremi.
          d. Tinggal kokoh.
          12. Seneng nacad amarga duwe melik.
          a. dahwen ati open  b. tulung menthung
          c. nucuk ngiberake  d. melik nggendhong lali
          13. Pak Camat tindak .......... niti, priksa, wewengkone kang anyar.
          a. lelana  b. mider-mider
          c. njajah desa milang kori  d. cangkrama
          14. "Layange wis dakgawa”". Ukara iki yen dadi ukara tanduk dadi:
          a. Layange wis digawa aku.  b. Layange aku sing wis nggawa.
          c. Layange aku sing nggawa.  d. Aku wis nggawa layange.
          15. Kalawarti Mekarsari iku kalawarti basa Jawa edhisi kutha:
          a. Solo  b. Yogyakarta  c. Semarang  d. Surabaya
          16. Ukara no. 15 iku manut lungguhing tembung ora nduweni:
          a. jejer  b. wasesa  c. lesan  d. Kabeh salah
          17. Yen panggedhe kang tumindak kawula -alit mung kari manut.
          a. Diculke sirahe, digendholi buntute.
          b. Swarga nunut, neraka katut.
          c. Ameng-ameng nyawa.
          d. Obah ngarep kobet mburi.
          18. Dadi telik sandhi upayane mungsuh iku akeh bebayane. Mula banjur diparibasakake:
          a. Kaya endhog kecepit | watu.  b. Ngidak geni blubukan
          c. Ameng-ameng nyawa.  d. Ancik- ancik pucuking eri.
          19. Bebasan papat ing ngisor iki sing tegese nyimpang mung siji.
          Tuduhna! :
          a. Kutuk marani sunduk.  b. Ngidak geni blubukan.
          c. Nguthik-uthik macan turu.  d. Gajah ngidak rapah.
          20. Bandha kang awujud kebo, sapi, jaran lan wae diarani bandha:
          a. raja kaya  b. raja brana  c. raja werdi  d. raja mala

          POKOK UJI BAHASA DAERAH 127

          [ 28 ]II. Jodhokna ”A” lan ”B” sing kok anggep mathuk!
          KOLEM A

          1. Jarikan tembang
          2. Mijil lan Kinanthi
          3. 12 u, 6a, 8i, 12a
          4. pupuh
          5. cacahing wanda ing tembang
          6. Tibaning swara saben gatra
          7. jlagra
          8. pradhangga
          9. waranggana
          10. dangu
          11. 7 u, 10 u, 12 i, 8 u, 8 o
          12. jamuran
          13. Ana catur mungkur
          14. wedang = gawe kadang
          15. sepet = a. rasa b. tepes

          KOLEM B

          a. penabuh gamelan
          b. kembang aren
          c. guru wilangan
          d. guru gatra
          e. tembang macapat
          f. pada
          g. homonim
          h. guru lagu
          i. Pocung
          j. tukang gawe reca
          k. paribasan
          l. swarawati
          m. dasanama
          n. cakepan
          o. tukang kayu
          p. jarwadhosok
          q. kembang jambu
          r. tembang dolanan
          s. Gambuh


          IV. Gatekna tembang ing ngisor iki:

          Salokane geni tan tedhas ing banyu
          Yen murub muntab kang siji
          Tanggapana manis arum
          temah sirep dadi aris
          wurung dadine padudon

          Wacan kang awujud pethikan tembang ing ndhuwur iku wacanen batin, nuli titik-titik ing ngisor iki isenana!

          1. Manut pathokan guru wilangan lan guru lagune pethikan ing ndhuwur iku tembang................................................................
          2. Kadadeyan saka ......... pupuh.
          3. Saben sapupuh ana ............... gatra.
          4. Gatra I kadhapuk saka ............... guru wilangan.
          5. Dhong-dhinge gatra ka II yaiku ......................................
          6. Guru wilangan lan guru lagune gatra no. V yaiku .....................
          7. Pathokan guru wilangan lan guru lagune tembang kasebut yaiku......... [ 29 ]8. Tibaning swara saben larikan tembang diarani.........

          9. Cacahing wanda ing tembang macapat diarani.................
          10. Tulisen guru lagu lan guru wilangane tembang Gambuh.
          Jawab:.............................

          V. Pitakon-pitakon ing ngisor iki wangsulana!

          1. Tembang macapat ana warna 11. Sebutna!
          2. Tembang macapat sing paling akeh gatrane iku tembang apa?
          3. Tembang macapat sing gatrane paling sithik iku tembang apa?
          4. Tulisen cakepane tembang Gambuh lan Mijil sing koapali, sapupuh bae!
          5. Kajaba tembang macapat isih ana tembang jawa liyane sebutna! Lan wenehana tuladhane (2)!

          Gaweya paribasan utawa bebasan nganggo tembung kang dikurung sing ateges:
          1. Nututi barang sepele, kelangan barang sih luwih perlu. (uceng)
          2. Njarag marang bebaya (gajah).
          3. Wong kang kakehan ngelmu malah bisa kaya wong ora genep (kebak).
          4. Duwe panjangka kang ora jumbuh karo kaanane (cagak).
          5. Kelangan matumpa-tumpa (kebo).

          VI. Nulis Jawa:
          Salinen nganggo aksara Latin!

          1. ꧋ꦥꦿꦧꦸꦲꦁ​​ꦭꦶꦁꦢꦂꦩꦫꦠꦸꦲꦶꦩꦭꦮꦥꦠꦶ꧉

          2. ꧋ꦥꦼꦥꦠꦶꦲꦶꦁꦥꦿꦶꦁꦱꦼꦝꦥꦸꦂ꧉

          3. ꧋ꦧꦛꦫꦧꦿꦃꦩꦝꦺꦮ​ꦲꦶꦁꦏꦃꦲꦾꦁ​ꦔꦤ꧀꧉

          4. ꧋ꦏꦢꦾꦮꦼꦂꦝꦸꦲꦁ​ꦒꦱꦂꦱꦿ꧉

          5. ꧋ꦱꦶꦂꦤꦲꦶꦭꦁꦏꦽꦠ​ꦤꦶꦁꦧꦸꦩꦶ꧉


          POKOK UJI BAHASA DAERAH 129

          [ 30 ]
          EVALUASI VI

          I. Bunderan a, b, c utawa d sing. koanggep bener!

          1. ..................Bratayuda punika misuwur sanget.
            1. adongeng
            2. cariyos
            3. babad
            4. sejarah
          2. Saking rukune nganti dipindhakake kaya:
            1. banyu karo lenga
            2. merak kasimpir
            3. mimi lan mintuna
            4. jambe sinigar
          3. Pundhake:
            1. nggendhewa pinentang
            2. ngolan-olan
            3. nraju mas
            4. nyengkir gadhing
          4. Dupi uninga bilih R. Abimanyu gugur ing rananggana, R. Gathutkaca lajeng ngamuk dateng para kurawa, ingkang candranipun:
            1. kaya gabah den interi
            2. bisa mutungna wesi gligen
            3. wani ndilat wesi abang
            4. kaya bantheng ketaton
          5. Pak Tjipto Adi iku isih timur, dedege pideksa dhasar rambute:
            1. nela cendhani
            2. micis wutah
            3. memak ngembang bakung
            4. tumenggung tawang.
          6. Panyandra papat ing ngisor. iki ana siji sing ora kena dienggo nyandra mripat:
            1. blalak-blalak bawang sebungkul
            2. angidhit ndamar kanginan
            3. kocak lindri-lindri
            4. tumengeng tawang
          7. Ukara panyandra ing ngisor iki kanggo nyandra wong nesu:
            1. imba tepung lir kupu tarung
            2. tri kawula busana
            3. kaya ketiban ndaru
            4. kala menjing munggah medhun
            [ 31 ]8. Rambut kang modhal-madhul ora dijungkati amarga lagi bar tangi turu dicandra:
            a. kaya tuma kathok  b. kaya bidho angrem
            c. kaya asu manak  d. jambe sinigar

            9. Cahyane nglayung kaya:

            a. sikatan nyamber walang b. kapuk diwusoni
            c. rembulan karahinan  d. jambe sinigar

            10. Candrane wong nginum kaping 6 (nem):

            a. sad guna wiweka  b. sapta kukila warsa
            c. hasta sacara-cara  d. nawa gra lupa

            11. Ganti papan ganti pranatan:

            a. Desa mawa cara negara mawa tata
            b. Njajah desa milang kori.
            c. Ana catur mungkur.
            d. Ngemping lara nggenjah pati.

            12. Wong kang digdaya sekti mandraguna diparibasakake:

            a. Kadang kadeyan.
            b. Kendhit mimang kadang dewa.
            c. Kakehan gludhug kurang udan.
            d. Wis kebak sundukane.

            13. Perang Kembang iku mengku teges:

            a. Perange satriya mungsuh buta.
            b. Perang gagal.
            c. Perang amuk-amukan.
            d. Perange Pendhawa mungsuh Kurawa.

            14. Perang BRATAYUDA iku perange Pendhawa mungsuh Kurawa kang dumadi

            ing:
            a. Negara Wirasta  b. Negara Ngastina
            c. Tegal Kurusetra  d. Alas -Mertani

            15. Pepuntoning manah Kurawa ginebag ing jurit. Ukara kasebut nduweni teges:

            a. Wusanane Kurawa banjur dilurug ing perang.
            b. Wusanane para Kurawa kalah perange.
            c. Wusanane para Kurawa banjur nantang perang.
            d. Wusanane para Kurawa banjur wedhi perang.

            16. Pendhawa unggul yudane. Tegese:

            a. kalah perang  b. menang perang
            c. latihan perang  d. maju perang

            17. Lare ingkang andhap............... punika purun ngawon lan-

            POKOK UJI BAHASA DAERAH 1 31

            [ 32 ]
            pinter momong kanca pramila sugih mitra.
            a. asor b. alit  c. inggil d. sanget

            18. Anggenipun nyambut damel dipun rencangi ngantos nungsang:

            a. sarik b. tunjang c. senggol d. jempalik

            19. Embah rawuh paring eguh............ dhumateng bapak.

            a. pakewuh b. pratikel c. sarira d. akal

            20. Pandung punika saestu:

            a. julig b. wasis c. pinter d. waskita


            II. Jodhokna "A" lan :B" sing koanggep mathuk!

            KOLEM A
            1. Rakyat sampun mangertos ......... demokrasi ingkang dipuncakaken sarana Pemilu.
            2. Menawi kirang siramanaipun ron kuping gajah punika lajeng........
            3. Yoyok punika...... ngrencangi tiyang sepuhipun nata bale griya.
            4. Aruji punika mrusal, boten nate.......... pituturipun tiyang sepuh
            5. Tiyang sepuh temtu............ dhumateng tiyang sepuh.
            6. Mireng sumbaring mangsah.............. kados jangkrik mambu kili.
            7. Sinareng mangertos bilih baita Tampomas II kobar lan badhe kelem para penumpang......... kados gabah den interi.
            8. Ingkang dados dutaning Pandhawa rikala badhe tumapak perang Bratayuda punika...
            9. Rikala semanten anggenipun tindak dhateng nagari Ngastina nitih rata.............. ingkang dipun kusiri dening R. Setyaki.
            10. Komsiyah lagi makani wedhus ing kandhang.

            KOLEM B
            a. ancasipun
            b. sedyanipun
            c. eneripun
            a. pucet
            b. nglayung
            c. alum
            a. baut
            b. prigel
            c. trampil
            a. pitados
            b. nggega
            c. manut
            a. keparan
            b. kasengsem
            c. tresna
            a. polahipun
            b. patrapipun
            c. tandangipun
            a. Prabu Kresna
            b. Gathutkaca
            c. Prabu Karna
            a. Wijayakusuma
            b. Jaladara
            c. Jitapsara
            a. JWLK
            b. JKWLK
            c. LWJK


            32POKOK UJI BAHASA DAERAH 1 [ 33 ]III. Titik-titik iki isenana nganggo jawaban kang wis sumadya!
            1. Ingkang dados dhadhakaning................ punika namung perkawis arta sata.
            2. ................. yudanipun prajurit Jipang kaliyan Pajang ing gisiking Bengawan Solo.
            3. Dewi Setyawati .............. bela pejah sedanipun ingkang garwa Prabu Salyo.
            4. Pinten Tangsen iku rupane kemibar kaya....................
            5. Sandhangane putih memplak kaya .................
            6. Tiyang grapyak semanak lan luhur budenipun temtu kajen........................
            8. Cariyos Bratayuda purities sampun kasumerepan ing akathah. Sampun kasumerepan ing akathah tegese .................
            9. Manut ayahaning tembung. Tembung ing -akathah diarani ...........
            10. Lakune baris bisa kacandra kaya...........................

            Jawaban:

            a. misuwur
            b. sela blekithi
            c. kapuk diwusoni
            d. pasulayan
            e. campuh

            f. jambe sinigar
            g. gabah den interi
            h. andharan lugu
            i. suduk slira
            j. keringan

            k. katrangan cacah
            l. lesan
            m. manggala
            n. dideleng
            o. perang

            IV. a. Pitakon-pitakon ing ngisor iki jawaben!
            1. Tulisen guru lagu lan guru wilangane tembang:

            a. Megatruh   b. Kinanthi

            2. Coba aranana sawetara apa bae sing diarani gamelan! (10)
            3. Terangna tegese rurabasa! Wenehana tuladha 2 (loro) bae!
            4. Bebasan iki terangna tegese!

            a. Anak anung anindita b. Bapak kasulah anak kapolah

            5. Tudhuhna jejer, wasesa, lesan lan katrangane:!

            a. Lare-lare mirengaken dongengipun pak guru
            b. Ibu Kartini nganggit buku "Habis Gelap Terbitlah Terang”

            b. Gaweya ukara nganggo tembung
            6. Gliyak-gliyak waton tumindak
            7. Sing sapa salah seleh
            8. Wis kebak sundukane
            9. Kakehan gludhug kurang udan
            10. Kaya bumi karo langit


            POKOK UJI BAHASA DAERAH 1  33

            [ 34 ]V. Nulis Jawa

            Salinana nganggo aksara Latin!


            ꦊꦭꦒꦺꦴꦤ꧀


            ꦮꦶꦠꦶꦁꦏ꧀ꦭꦥꦗꦮꦠ​ꦲꦶꦁ​ꦔꦼꦂꦕꦥꦝ꧈

            ꦱꦭꦸꦒꦸꦤꦶꦁ꧈​ꦮꦺꦴꦁ​ꦮꦤꦶꦠ꧈

            ꦝꦂꦱꦚꦠ꧈

            ꦏꦸꦭꦱꦩ꧀ꦥꦸ​ꦤꦗꦗꦃꦥꦿꦗ꧈

            ꦲꦶꦁꦔꦪꦺꦴꦒꦾꦱꦸꦫꦏꦂꦠ꧉











            34POKOK UJI BAHASA DAERAH 1 [ 35 ]

            EVALUASI VII

            I. Bunderana a, b, c utawa d sing koanggep bener!

            1. Mas Yoyok kepengin ngleboni Angkatan Laut nanging bapak, ibu ora:
              1. marengake
              2. nglilani
              3. mangestoni
              4. mberkahi
            2. Bapak ..........dhuwit ibu-arep kanggo mundhut madu asli.
              1. nyaosi
              2. maringi
              3. ngaturi
              4. menehi
            3. Surasane layange Dhik Andi kuwi.............. supaya ibuke tindak Jakarta sasi Ruwah ngarep iki.
              1. nyuwun
              2. mundhut
              3. ngaturi
              4. nglilani
            4. Saya cedhak stasiun lakune sepur saya:
              1. rindhik
              2. sendhet
              3. alon
              4. banter
            5. Piyayi putri iku yen dandan................ banget.
              1. tlendho
              2. alon
              3. nglemer
              4. rendhet
            6. Sing........ atimu le, aja kemrungsung.
              1. padhang
              2. sareh
              3. lejar
              4. lega
            7. Yen gawe kakus miliha papan sing ora adhakan diambah uwong.
              1. mbebayani
              2. kiwa
              3. nyumelangi
              4. muthawatiri
            8. Bapak Pocung duwe tangan duwe gulu, uga duwe awak, ora duwe sirah sikil, saben dina si Pocung anguntal jalma. Tembang kasebut wujud cangkriman. Dene batangane:
              1. rek jros
              2. klambi
              3. clana
              4. kupat
            9. Tembang kasebut no. 8 kagolong tembang:
              1. 4 pupuh
              2. 1 pupuh
              3. 2 pupuh
              4. 12 pupuh
            10. Tembang kasebut no. 8 kagolong tembang:
              1. Pocung
              2. Gambuh
              3. Mijil
              4. Megatruh
            11. Bapak Pocung yen disawang adi luhung. Adi luhung ateges:
              1. nengsemake
              2. ngresepake
              3. edipeni
              4. nyenengake [ 36 ]12.Guru wilangan lan guru lagune tembang Pocung:
                a. 12u, 6a, 81, 12a  b. 12u, 6k, 8i, 12a
                c. 12u, 6a, 8i, 12a  d. 12u, 6k; 8l, 12a
                13. Manungsa urip iku prayogane kudu tansah nengenake ing kautaman. Tegese ka-an yaiku:
                a. panggonan  b. kedhah  c. kadunungan  d. gawe
                14. Saben dina si Pocung anguntal jalma. Dasanamane jalma:
                a. kewan  b. endhog  c. uwong  d. nyawa
                15. Sang Prabu bebisik sang Maha Prabu Anglingdarmo Dasanamane bebisik:
                a. jejuluk  b. tetenger  c. peparab  d. katelah
                16. Sang Parta kasinungan nugraha ing Dewagung. Kasinungan nugraha ateges:
                a. diparingi   b. dipangestoni
                c. diberkahi  d. entuk ganjaran
                17. “Pitik putih ngendhog ing segara getih = manggis”. Cangkriman:
                a. tembang  b. pepindhan  c. wancahan  d. blenderan
                18. "Pakboletus = tepak kebo lele satus”. Cangkriman:
                a. pepindhan  b. tembang  c. blenderan  d. wancahan
                19. Aksara-aksara ing ngisor iki yen dadi pasangan wujude ora owah:
                a. ra, ga, nga, ya .  b. tha, nya, ba, la
                c. ka, tay-Sa, pa  d. ha, na, ca, dha
                20. Pasangan ing ngisor iki manggone jejer karo aksara sing dipasangi, dadi ora ing ngisore.
                a. na, wa, ta  b. sa, pa, ha  c. nya, ya, ja  d. ba, ja, da
                II. Jodhokna ”A” lan ”B” sing cocok!

                KOLEM A

                1. 120, 6a, 8i, -12a  

                2. dadi sajuga  

                3. adi luhung  

                4. lejar penggalihe  

                5. mangan sarwa enak  

                6. seneng ngandha tanggane  

                7. cengkiling  g. dadi siji

                8. ora karuan bongkot pucuke  

                9. mangun tapa  

                KOLEM B

                a. njaga praja

                b. mati

                c. mesubrata

                d. guritan

                e. pocung

                f. camboran tunggal

                g. dadi siji

                h. camboran tugel

                i. edipeni


                36POKOK UJI BAHASA DAERAH 1 [ 37 ]

                10.palastra

                11.puisi basa Jawa

                12.njaga supaya kajen

                13.balung kuwuk

                14.lunglit

                15.aris

                j. wicaksana

                k. padhang langite

                l. Gambuh

                m.mogel ilate

                n. dadi kembang lambe

                o. tipis lambene

                p. dadi karepe

                q. seneng nangani

                r. cangkriman pepindhan

                s. ora runtut

                III. Titik-titik ing ngisor iki isenana!

                1. 8u, 8i, 8a, 8i, 8a, 8i iku pathokan guru wilangan lan guru lagune tembang..............

                2. Tembang .............., tuladhane Jamong lan Sapangira.

                3. Tembang dolanan kuna sing ora dingerteni pangriptane diarani kasusastran..............

                4. Thukule tembang dolanan gagrag anyar diwiwiti ngumandhange tembang.............. kang diripta dening Ki Narto Sabda.

                5. Gamelan Sekaten rong prangkat kang disimpen ing kraton Ngayogyakarta Hadiningrat dijenengi Kyai.....................

                6. Lan Nyai............................

                7. Gendhing kanggo ngacarani temone penganten diarani gendhing..........................................

                8. Kang dadi kemudhi ing karawitan yaiku...................................

                9. Tukang mayang diarani dhalang. Tembung dhalang iku bisa dikerata dadi..............................................

                10. Pradhangga ateges penabuh. Dene waranggana tegese................


                IV. Pitakon-pitakon ing ngisor iki wangsulana!

                1. Sebutna warna-warnane cangkriman!

                2. Cangkriman ing ngisor iki werdine apa?

                a. Thethukulan apa sing bongkote neng ndhuwur nanging pucuke neng ngisor?
                b. Dipejet wudele mripate mandelik

                3. Terangna tegese ‘paribasan ing ngisor iki!

                a. Ngemping lara nggenjah pati
                b. Getih cinalung balung cinandhi

                4. Tembung-tembung sing kacetak miring iki apa kosok balene!

                POKOK UJI BAHASA DAERAH 137

                [ 38 ]
                a. Bocah ugal-ugalan mesthi disengit kanca-kancane.
                b. Uripe kecukupan lan dhemen aweh dana.

                5. Ukara ing ngisor iki udhalen manut ayahaning tembung!

                a. Sang Ciptoning mesu brata ing guwo Mintaraga.
                b. Sawijining dina R. Rangga dinukan dening ingkang rama amarga tindake nyimpang saka kautaman.


                V. NULIS JAWA
                Tulisen nganggo aksara Jawa!

                1. panji
                2. kancing
                3. aspal
                4. andi
                5. kapsul

                6. yanta
                7. andha
                8. bandheng
                9. gambar
                10. mancung

                11. kumpul
                12. jalma
                13. Kanwa
                14. Setyaki
                15. Sencaki

                16. somba
                17. Ashari
                18. Asngari
                19. Bisma
                20. Jambul












                38 POKOK UJI BAHASA DAERAH 1 [ 39 ]
                EVALUASI VIII

                I. Bunderana a, b, c utawa d sing koanggep bener!
                1. Bocah kang wis ora duwe bapa biyung diarani bocah:

                a. lola  b. yatim  c. palara-lara  d. ontang-anting

                2. Bocah wadon loro sakembaran kang dienggo ngapit temone temanten diarani:

                a. patah  b. putri dhomas  c. manggala yudha  d. bebana

                3. Ukara ing ngisor iki gatekna!

                — Kucing mangsa tikus.
                — Saiki lagi mangsa kopi.
                Tembung mangsa duweni teges: a. mangan  b. usum diarani:
                a. homonim  b. sinonim  c. dasanama  d. sandhi

                4. Adhi utawa kangmase -bojo diarani:

                a. ipe  b. misan  c. paripean  d. besan.

                5. Kula saweg ngudaraos bab anggen kula badhe tuwi marasepuh.

                a. rerasan  b. ngundhamana  c. sesambat  d. grenengan

                6. Unen-unen “nyandhung mangsi” iku tembung sing salah nanging wis kaprah. Diaran:

                a. rurabasa  b. parikan  c. isbat  d. keratabasa

                7. Kom, cepet ayo tuku jangan brongkos!

                a. ukara andharan  c. ukara sambawad
                b. ukara pakon  d. ukara tetinya

                8. Iwan diutus ibune tuku benang menyang Toko Gloria Sekawan.

                a. JWLK  b. JWLWLK  c. JWIWLK  d. JWJWK

                9. Nulungi lare ingkang kesrakat.

                a. JWK  b. JWL  c. WLK  d. WLKK

                10. Saben sapada tembang Pocung kadadeyan saka:

                a.3 gatra  b. 4 gatra  c. 5 gatra  d. 6 gatra

                11. Guru lagune tembang Gambuh gatra III tiba swara:

                a. i  b. u  c. o  d.a

                12. Kosok balene cekak:

                a. dawa  b. landhung  c. cendhak  d. kabeh bener



                POKOK UJI BAHASA DAERAH 1 39

                [ 40 ]13.Melek bae ora bisa turu diarani:
                a. mata kebo  b. mata walangen  c. mata sapi  d. mata pita

                14. Kembang jambe jenenge:

                a. maya  b. mayang  c. mata sapi  d. mata pita.

                15. Anak cecek jenenge:

                a. tobil  b. sawiyah  c. plencing  d. slira

                16. Mau bengi aku nonton wayang golek (lakon) Babat Medhayin.

                a. dilakoni  b. nglakokake   c. lelakon  d. lakone

                17. Menawi dinten Manis kathah (tingal), mila swasana peken rame sanget.

                a. tiningal  b. tingalanipun  c. tetingalan  d. katingalan

                18. R. Bharata (jeneng) Prabu wakil ing Ayodyapala.

                a. panjenengan  b. dijenengi
                c. jumeneng  d. dijumenengake

                19. ............ sajroning seminggu iki kowe aja lunga-lunga dhisik.

                a. saka  b. karo c. ing  d. wonten

                20. Bojo utawa pacangan bisa diparibasakake:

                a. Dadi godhong emoh nyuwek, dadi banyu emoh nyawuk.
                b. Munthu katutan sambel
                c. Swarga nunut neraka katut.
                d. Dudu sanak dudu kadang yen mati melu kelangan.


                II. Jodhokna ”A” lan ”B” sing koanggep mathuk!

                KOLEM A

                1. dedege
                2. pipine
                3. Soma Jenar
                4. nawa
                5. tanah wutah rah
                6. ko + lingga + i
                7. ka + lingga
                8. wasesa tanpa lesan
                9. satriya + in
                10. ang + gambar + ake
                11. nggodhog wedang
                12. Gagakrimang
                13. pedhang Sokayana

                KOLEM B
                a. nem
                b. mangan, nggambar
                c. nela cendhani
                d. Senen Kliwon
                e. Parikan
                f. tembang dolanan kuna
                g. Menak Jingga
                h. Arya Penangsang
                i. rurabasa
                j. tanduk kriyawantah
                k. tanggap na
                l. turu, lunga
                m. tanggap ka

                40POKOK UJI BAHASA DAERAH 1 [ 41 ]

                14. ilir-ilir
                15. Jambu apa jeruk,
                aku melu apa entuk.

                n. tanggap madyama purusa

                o. negara
                p. sanga
                q. Senen Paing
                r. nduren sajuring
                s. ngringin sungsang}}



                III. Titik-titik ing ngisor iki isenana nganggo jawaban kang wis sumadya!
                1. Tujunipun adhinipun sae-sae lan mbangun miturut mboten nate.............................................

                2. Ingkang................ kampung Jagamertan punika Ki Jagamerta.
                3. Wiwit dipun ............ anggenipun ngresahi sadherek kala semanten punika, lajeng pet mboten purun mriki malih.
                4. Ingkang satunggal tilar jalaran kenging................

                5. Sadaya wau pancen sampun dipun......... kaliyan Setyadi.

                6. Adhinipun dipun ....... dadosa lare ingkang migunani dhateng nusa bangsanipun.

                7. Ingkang pembajeng gugur ......... .. nusa lan bangsa.

                8. Bilih anggenipun kula matur wonten gases ae kula nyu- wun gunging.....................

                9. Setyadi. ......... ngawontenaken sedaya kabetahanipun kulawarga.

                10. Kula saweg kemawon.................. anggenipun badhe tuwi bapak wonten. Gondhangwinangun, malah bapak sampun rawuh.

                Jawaban:

                a. ngudaraos
                b. mbudidaya
                c. pangaksami
                d. ndhepani
                e. gadhang

                f. dhadhagi
                g. aradan
                h. undhamana
                i. cikal bakal
                j. nggresula


                IV. a. Ukara ing ngisor iki owahana nganggo hasa ngoko andhap!

                1. Bibar panggih kula suwun sami lenggahan sawatawis.

                2. Kula ndherek memuji mugi-mugi ingkang putra enggal saras.

                3. Bu Yanti ndangu, apa aku wis sinau.

                4. Kula dipun utus bapak ngaturaken serat dhateng kelurahan.


                POKOK UJI BAHASA DAERAH 141

                [ 42 ]5. Rikala mbah kakung rawuh, bapak saweg kemawon badhe mapan sare.

                b. Ukara ing ngisor iki kramakna!

                1. Mas, sepatumu wis daksemirake.

                2. Sawise layang diwaos aku kadhawuhan mulih.

                3. Pak Rakhman ngendika, bocah-bocah ora pareng rame.

                4. Mas Bodhong ngagem kacatingal ireng, amarga mripate lara.

                5. Sing bareng layang iki aku maringi kabar yen kahananku tansah pinaringan slamet.


                V. Tulisan Jawa ing ngisor iki salinana nganggo aksara Latin!


                1. ꧋ꦱꦿꦶꦤꦠꦤꦼꦩ꧀ꦧꦺ​​ꦊꦁꦒꦃ​ꦱꦶꦤꦺꦮꦏ꧉

                2.ꦒꦸꦱ꧀ꦠꦶꦏꦁ​ꦲꦤ꧀ꦢꦸꦩ꧀ꦲꦩꦫ꧉

                3.ꦫꦢꦺ​ꦤ꧀ꦥꦚ꧀ꦗꦶꦲꦱ꧀ꦩ​ꦫꦧꦔꦸꦤ꧀꧉

                4.ꦱ꧀ꦮꦤꦶꦏꦸꦩ꧀ꦧꦥꦸꦠꦿꦤꦶꦁ​ꦔꦊꦁꦏ꧉

                5.ꦥꦤ꧀ꦝꦸꦤꦥꦠꦶꦃꦠꦿꦗꦸꦠꦽꦱ꧀ꦤ꧉​​





                42 POKOK UJI BAHASA DAERAH 1 [ 43 ]
                EVALUASI IX

                I. Bunderana a, b, c utawa d sing koanggep bener!

                1. Tulisan ing ngisor iki tuduhna sing bener endi?

                a. bedhug  b. bedug  c. bedhuk  d. beduk

                2. Tulisan ing ngisor iki tuduhna sing bener endi?

                a. takkandhani  b. tak kandhani
                c. tak kandhani   d. tak kandani

                3. Tulisan ing ngisor iki tuduhna sing bener endi?

                a. dhandhanggula  b. dhandhang gula
                c.dandhanggula   d. dandanggula

                4. Tulisan ing ngisor iki tuduhna sing bener endi?

                a. taun  b. tahun   c. takhun  d. taon

                5. Tulisan ing ngisor iki endi sing bener?

                a. mawantu-wantu  b. ma-wantu wantu
                c. mawantu-mawantu   d. wantu-mawantu

                6. Tulisan ing ngisor iki tuduhna endi sing bener?

                a. kinanthi sandhung  .b. kinanti sandhung
                c. kinanti sandung  d. kinanthi sandung.

                7. Ukara ing ngisor iki cakepan kanggo tembang Mijil gatra I:

                a. Ngelmu iku, kalakone kanthi laku.
                b. Dedalane guna lawan sekti.
                c. Sekar Gambuh ping catur.
                d. Anoman malumpat sampun.

                8. Ukara ing ngisor iki cakepan kanggo tembang Kinanthi gatra I:

                a. Jago kluruk rame kapiyarsi.
                b. Ngaturaken sugeng rawuh.
                c. Sigra milir kang gethek sinangga bajul.
                d. Jinejer ing Wedhatama. :

                9. "Sinawangan” bisa karimbag dadi:

                a. si-na-wang-an  b. sawang + V in + an
                c. sinawang + V in  d. si + nawang + an



                POKOK UJI BAHASA DAERAH 143

                [ 44 ]10. Tembung ”Pakunjaran” bisa karimbag dadi:
                a. pa-ku-nja-ran b. pa-kunjara-an
                c. pa-kun-ja-ran d. pa-kunjara-n

                11. Udhalen manut wandane!

                a. pa-nggan-dheng b. pa-ngga-ndheng
                c. pang-gan-dheng d. pang-ga-ndheng

                12. Tembung-tembung ing ngisor iki sing tegese dudu gajah tu- dhuhna!

                a. hesti  b. dwipangga c. liman  d. aswa

                13. Cekakan saka tembung apa? B.R.A. (Sebutan kanggo putra dalem).

                a. Bendara Raden Ayu b. Bendara Raden Ajeng
                c. Bendara Raden Adipati d. Bendara Rara Ayu

                14. Apyun utawa candhu iku sok ana sing ngarani mbok lara:

                a. lara ireng  b. lara ayu
                c. lara wuyung   d. lara branta

                15. Dewi Wara Sembadra uga kekasih Dewi:

                a. Lara Ireng   b. Lara Ayu
                c. Lara Wuyung  d. Lara Branta

                16. Ukara "pati sureng laga”, sadurunge digarba kadadeyan saka:

                a. 7 wanda  b. 6 wanda  c. 15 wanda  d. 4 wanda

                17. Tembang ing ngisor iki kagolong tembang Macapat:

                a. Dhudha Kasmaran  b. Asmara Bangun
                c. Langen Asmara  d. Asmaradana

                18. Canthelan lampu saka kawat jenenge:

                a. uler kilan  b. uler kambang
                c. uler gantung  d. uler kaget

                19. Anggone tindak kantor nyepedha saben dina. Ater-ater ny ing tembung nyepedha ateges:

                a. duwe  b. nganggo  c. nuntun  d. numpak

                20. Dheweke kuwi jan-jane bisa, nanging senengane mbodho.

                Tegese ater-ater am ing mbodho yaiku:
                a. dadi   b. kaya  c.pancen   d. ethok-ethok


                Il. Jodhokna ”A” lan ”B” sing koanggep mathuk!


                KOLEM A     KOLEM B

                1. pacelathon     a. siji
                2. tatag, teteg, tutug   b. aksara gedhe



                44POKOK UJ! BAHASA DAERAH 1 [ 45 ]

                3. gita-gita
                4. mutung
                5. Srini didhawuhi mulih
                6. Srini cepet ndang adus!
                7. Apa Srini wis mangkat?
                8. Sabuku, sa ateges......
                9. lir
                10. murda
                11. jejuluk
                12. Jamus Kalimasada
                13. Kunta Wijayandanu
                14. wulu cumbu
                15. Santosaning karsa

                c. ukara andaran lugu
                d. guneman
                e. Purwakanthi sastra
                f. medhot
                g. kencenging tekad
                h. padha
                i. tembung dwilingga
                j. ukara pitakon
                k. ukara pakon
                l. kaya
                m. Prabu Kresna
                n. Punakawan
                o. ukara tanduk
                p. Prabu Karna
                q. rambut
                r. Prabu Yudhistira
                s. Tembung dwipurwa


                III. Titik-titik ing ngisor iki isenana andhahane tembung "dunung" utawa "surup"!

                1. Batengwis............. dhodhok selehe prakara, bapak lagi bae kelegan penggalihe.
                2. Tlaga Menjer iku ....................ana ing ereng-erenge Redi Prahu.
                3. Prabu Duryudana nata ing Ngastina...................... watak angkara

                murka budhi candhala.

                1. Kepriye................dhuwit iki, sepuluhan persen apa limang persen sewulane?
                2. Mahesa Jenar wis bisa mlebu alas papan.................golongan ireng wadyabalane Lawa Ijo.
                3. Aku lagi bae..............., yen Dhik Rumani iku mbakyune Sri Rejeki.
                4. Rakyat wis padha...................... apa kang dadi wigatine KB iku.
                5. Pangirane dhukun si Mukadi iku anggone ndleming amarga ......sing ora katon.
                6. Sowana pakdhe Karso nyuwuna................, pratikele wong arep ewuh duwe gawe.
                7. Andi, bolah iki ................, mbah rayi kok wis ora pati premana. [ 46 ]IV. Pitakon-pitakon ing ngisor iki wangsulana!

                1. Gawenen pitakone!

                a. Andi, Andang lan Andung dina iki padha sowan embahe menyang Ngadirejo.
                b. Wong sadesa padha grojogan dandan tanggul sing dhadhal

                marga banjir.

                2. Gawenen ukara pakon!

                a. Murid-murid didhawuhit pak guru nggawa piranti kanggo kerja bakti.
                b. Komsiyah didhawuhi Bu Pamuji supaya ngonceki nanas.

                3. Gaweya bebasan/paribasan nganggo tembung sing dikurung:

                a. Wis disuguh isih nggawa mulih (nucuk)
                b. Nyauri bebarengan (saur)

                4. Tulisen cakepan tembang. dolanan gagrag anyar sing koapali sapupuh bae!

                5. Pendhawa ana lima coba sebutna sing runtut wiwit kang pembayun nganti sing waruju!


                V. Nulis Jawa

                Guritan ing ngisor iki tulisen nganggo aksara Jawa!
                  PASRAH
                Rikala sakupeng kula sepi
                O, Gusti pepundhen mami
                Kawula -nothok gapura suci
                tuwin atur kawula
                Kaparingana kawula toya.
                Lir sangsam ngajeng-ajeng toya
                Makaten alum nyawa kawula
                Mangka tan wonten saweneh toya
                Kwagang nyirep ngoronging donya
                Anjawi kang saking paduka



                46POKOK UJI BAHASA DAERAH 1 [ 47 ]
                EVALUASI X


                I. Bunderana a, b, c utawa di sing koanggep bener!

                1. Reriptan iki wacanen batin!

                Sun iki atmajane Resi Gotama

                Nedya nggoleki jimat sejati

                Nugrahaning Bethara Surya

                  Sun tlasak sakubenging. wana .

                  Sun kebur tlaga Madirda

                  Sun silemi dhasaring pratala


                Reriptan ing ndhuwur iku diarani:
                a. guritan  b.tembang  c. purwakanthi  d. sanepa

                2. Jimat kang lagi digoleki iku jimat:

                a. Cupu Manik Asthagina  b. Kalimasada
                c. Bethara Surya  d. Kemat Jaya Kawijayan

                3. Sing dikarepake “Sun” ing ukara iku sejatine:

                a. Sugriwa-Subali  b. Anoman-Anggada
                c. Anila-Jembawan  d. Rama-Leksmana

                4. Dasanamane atmaja:

                a. anak  b. bapak  c. putu.  d. kadang

                5. Resi iku mengku teges pandhita. Dasanamane liyane yaiku:

                a. yogi  b. dewa  c. narendra  d. satriya

                6. "Nedya nggoleki jimat sejati”. Manut. rerangken ayahaning tembung wujude:

                a. JWL  b. JW   c. WL  d. JWK

                7. Reriptan ing ndhuwur iku njupuk saka babon crita:

                a. Bharatayuda  b. Arjunawiwaha
                c. Mahabharata  d, Ramayana

                8. Sun kebur tlaga Madirda, Dasanamane tlaga:

                a. kali  b. bengawan  c. sendhang  d. tirta

                9. Putrane Resi Gotama iku telu cacahe, Ingkang pembayun mijil putri, kekasih:


                POKOK UJI BAHASA DAERAH 147

                [ 48 ]
                a. Retna Anjani  b. Wara Srikandhi
                c. Rekyan Sinta  d. Nawang Wulan

                10. Pupuh (pada) kapindha ing reriptan kasebut, tibaning swara "a" kabeh. Ngemu purwakanthi:

                a. guru sastra  b. guru basa
                c. lumaksita  d. guru swara

                11. Tuladhane purwakanthi guru sastra upamane:

                a. Polahe kaya gabah den interi.
                b. Sing sapa salah seleh,
                c. Ora cepet ora ngliwet.
                d. Bayem arda ardane ngrasuk busana.

                12. Purwakanthi lumaksita iku padha karo purwakanthi:

                a. guru sastra  b. guru lagu
                c. guru basa.  d. guru swara

                13. Mungguh tinemu ing Basa Indonesia purwakanthi iku padha karo:

                a. pantun  b. puisi c. Sajak   d. irama

                14. Tembung kaanan kang dirangkep karo tembung aran nanging nduweni teges kosok balen karo kaanane, diarani:

                a. saloka   b, sanepa
                c. purwakanthi  d. tembung entar

                15. Sanepa ing ngisor iki terusna: legi .....................

                a. bratawali  b. madu  c. manyleg  d. kembang gula

                16. Harum jamban, kumepyur pulut, peret beton lan anteng kitiran iku tuladhane:

                a. parikan  b. tembung entar
                c. saloka  d. sanepa

                17. Tembung ”pahlawan” asale saka basa:

                a. Jawa  b. Sansekerta  c. Melayu  d. Kawi

                18. Dinten pahlawan dipun pengeti saben tanggal:

                a. 17 Agustus  b. 10 Nopember
                c. 1 Oktober  d. 30 September

                19. Anggenipun mbelani nusa lan bangsa ngantos ditohi pecahing jaja wutahing ludira.

                a. dilabuhi pati  b. direwangi wirang
                c. direwangi sengsara  d. ditohi bandha

                20. Wong kari melu payu bae kok ndadak matur kesupen barang.

                Melu payu:
                a. bathi  b. entek-entekan  c. manut  d. pasrah



                48 POKOK UJI BAHASA DAERAH 1 [ 49 ]II. Bebasan/paribasan tan saloka ing ngisor iki jodhokna karo tegese!

                KOLEM A
                1. Gajah ngidak rapah
                2. Iwak lumebu ing wuwu
                3. Yitna yuwana lena kena
                4. Keplok ora tombok
                5. Jalukan ora wewehan
                6. Kethek saranggon
                7. Asu arebut balung
                8. Kebo nusu gudel
                9. Kemladeyan ngajak sempal
                10. Pecruk tunggu bara

                KOLEM B
                a. Wong ala dipercaya tunggu barang dadi kesenengane
                b. Kanca kang ngajak marang karusakan
                c. Wong tuwa njaluk wuruk marang anak
                d. Regejegan prakara barang sepele
                e. Wong sakrabat tumindake ala kabeh
                f. Gelem jejaluk Hanging emoh weweh
                g. Melu seneng nanging tanpa kelangan ragad.
                h. Yen ngati-ati slamet, yen pepeka bakal cilaka.
                i. Njarag marang wewalehe dhewe
                j. Gampang kapusan
                k. Nemaha marang karibetan
                l. Rame banget
                m. Sengsarane anak ditanggung bapak


                III. Titik-titik ing ngisor iki isenana nganggo jawaban kang wis sumadya!

                1. Pak Lurah.................srah-srahan arta mas kawinipun Jeng Rumani.
                2. Pengetan Dinten- Pahlawan punika kangge ............... lelabetanipun para pahlawan.
                3. Bangsa Indonesia mentas mawon ............ Proklamasi Kamardekanipun.
                4. Para mudha boten........................ mbelani tanah wutah rahipun.
                5. Nembe kemawon wonten ing Kampus STSRI/ASRI Gampingan Ngayogyakarta dipun wonteni....... sarjana.
                6. Para mudha arum namanipun winisudha dados ...........................
                7. Prasapanipun Sang Maha Patih Gajah Mada dipun....... Sang Prabu dalah para priyagung ingkang sami marak. [ 50 ]8. Gendheng ingkang pecah sampun kula ..............

                Senajan Gusti Allah iku ora kena ginayuh ing ............ Nanging aku kabeh kudu pracaya yen panjenengane ana.

                10. Bocah lima wadon kabeh, kakang adhi diarani bocah .........

                Jawaban:

                a. mahargya
                b. wigah-wigih
                c. kusumaning bangsa
                d. gantos
                e. Pancagati

                f. nyekseni
                g. ngumandhangaken
                h. wisudan
                i. sekseni
                j. pancaindra

                IV. Pitakon-pitakon ing ngisor iki wangsulana!

                1. Dadekna ukara tanggap!

                a. Suk wulan ngarep aku hake ‘sowan embah Pienpane Ngayogyakarta.
                b. Saben dina Munasir nuruti dhawuhan kanggo ngileni oo

                2. Dadekna ukara tanduk!

                a. Murti didangu pak guru.
                b. Jogane apa wis kosaponi.

                3. Udhalen manut lungguhe tembung!

                a. Sumantri arep lunga menyang Purwanegara sik sasi ngarep iki.
                b. Sancaya lagi nggambar gajah cacahe lima tur gedhe-gedhe.

                4. Terangna tegese bebasan ing ngisor iki!

                a. Anak-anakan timun.
                b. Bapak kasolah anak kapolah.

                5. Tulisen jenenge angka wiwit saka 1 tekan 10 nganggo basa Kawi!


                V. Nulis Jawa

                a. Salinana nganggo aksara Latin!

                1. ꦗꦩꦸꦂꦫꦤ꧀
                ꦗꦩꦸꦂꦫꦤ꧀꧈​ꦪꦒꦺ​ꦒꦺ​ꦛꦺꦴꦤ꧀꧈



                50 POKOK UJI BAHASA DAERAH 4 [ 51 ]

                ꦗꦩꦸꦲꦥ꧈​ꦪ​ꦒꦺ​ꦒꦺ​ꦛꦺꦴꦏ꧀꧈


                ꦗꦩꦸꦂꦒꦗꦶꦃ꧈​ꦲꦩ꧀ꦧꦼꦗꦶꦗꦶꦃꦱꦲꦫ-ꦲꦫ꧈


                ꦱꦶꦫꦲꦩ꧀ꦧꦢꦺꦃꦗꦩꦸꦂ​ꦲꦥ?꧉


                2. ꦮꦠꦸꦧꦸꦤ꧀ꦢꦼꦂ


                ꦮꦠꦸ-ꦮꦠꦸꦧꦸꦤ꧀ꦢꦼꦂ꧈


                ꦢꦶꦲꦶꦚ꧀ꦗꦶꦏ꧀ꦏꦶꦩꦶꦔꦂ-​ꦩꦶꦔꦼꦂ꧈


                ꦱꦧꦺꦛ-​ꦧꦺꦛꦸ-​ꦧꦺꦛꦼꦂ꧈


                ꦱꦧꦺꦛ꧈​ꦧꦺꦛꦸ-ꦧꦺꦛꦼꦂ꧈



                POKOK UJI BAHASA DAERAH 151

                [ 53 ]
                PANDOM WANGSULAN


                EVALUASI I

                I. 1. a

                2. b
                3. a
                4. a
                5. a

                6. c
                7. c
                8. a
                9. a
                10. c

                11. c
                12. b
                13. c
                14. c
                15. b

                16. d
                17. d
                18. d
                19. c
                20. d

                II. 1. e

                2. d
                3. i

                4. b
                5. c
                6. h

                7. s
                8. k
                9. p

                10. o
                11. m
                12. a

                13. g
                14. f
                15. l

                III. 1.pang-gesang-an

                2. am-wangsul-aken
                3. di-butuh-ake
                4. am-pitulung-i
                5. ka-betah-anipun

                6. pa-dinten-an
                7. pa-ulat-an
                8.ka-lungguh-ake
                9. cancang-Vin
                10. gantung-Vum


                IV. 1. Tembung lingga yaiku tembung-tembung sing durung owah asale.

                tuladha: tulis.
                Tembung wod yaiku tembung-tembung sing mung kadadeyan saka sakecapan.
                tuladha: tik.
                2. Ngrimbag yaiku ngudhal tembung andhahan kanthi nggoleki linggane, ater-ater, seselan utawa panambange.
                3. Ethok-ethok paring pambiyantu nanging gawe kapitunan marang sing dibantu.
                4. Aku cocok Pak, ngendikane bapak iku,
                5. Aku cocok Pak, kandhane bapak iku.
                6. Dhalem cocok Pak, ngendikanipun bapak punika.
                7. Bocah kembar nanging laire ganti dina.
                8. Bocah lair bareng plethek srengenge.
                9. Kriwikan dadi grojogan,
                10. in, um, er, ef (Vin, Vum, Ver, Vel).


                POKOK UJI BAHASA DAERAH 153

                [ 54 ]V.
                1. ꦲꦂꦪꦥꦼꦤꦁꦱꦁ
                2. ꦏꦶꦲꦒꦼꦁꦒꦗꦃꦱꦺꦴꦫ
                3. ꦏꦶꦗꦸꦫꦸꦩꦼꦂꦠꦤꦶ
                4. ꦱꦁꦲꦂꦗꦸꦤ
                5. ꦉꦧꦺꦴꦥꦺꦴꦤ꧀
                6. ꦠꦼꦩꦁꦒꦸꦁ
                7. ꦠꦼꦒꦸꦃꦥꦸꦂꦮꦢꦶ
                8. ꦏꦸꦛꦱꦼꦩꦫꦁ
                9. ꦊꦔꦠꦭ
                10. ꦥꦒꦼꦂꦒꦼꦝꦺꦒ꧀
                EVALUASI II

                I. 1. b

                2. a
                3. a
                4. a
                5. a

                6. b
                7. b
                8. b
                9. b
                10. c

                11. b
                12. d
                13. b
                14. c
                15. d

                16. c
                17. b
                18. a
                19. d
                20. d

                II. 1. d

                2. e
                3. i

                4. f
                5. c
                6. h

                7. j
                8. a
                9. l

                10. b
                11. r
                12. s

                13. k
                14. o
                15. q




                [ 55 ]III. -Tembung Saroja:
                1. kadang setana
                2. sanak kadang
                3. duga kira
                4. angkara murka
                5. papa cintraka

                6. lara lapa
                7. teguh santosa
                8. sayuk rukun
                9. sumbang surung
                10. iguh pratikel

                —Tembung garba:
                1. nara + pati
                2. jaya + ing
                3. iya + iku
                4, nara + endra
                5. murba + ing

                6. parama + iswari
                7. kapi + endra
                8. lagi + entuk
                9. sarwa + endah
                10. jaler + estri


                IV. 1. Tembung loro utawa luwih sing meh padha tegese karangkep dadi Siji.

                2. Tembung loro karangkep dadi siji nanging ganggo ngurangi cacahing wanda.
                3. Tembung loro karangkep dadi siji, tembung sing ngarep nyuwara "a”, sing mburi nyuwara “i”, nduweni teges lanang wadon. Tuladha: Siswa-siswi,
                4. Yaiku tembung dwilingga sing owah pakecapane. Tuladha: mompar-mampir, bola-bali.
                5. dwilingga: karangkep wandane sing ngarep.
                dwiwasana: karangkep wandane sing mburi.

                V.

                1. ꧋ꦱꦶꦁꦱꦥꦱꦭꦃꦱꦺꦭꦺꦃ꧉


                2. ꧋ꦲꦶꦁꦔꦂꦱꦱꦸꦁꦠꦸꦭꦝ꧉


                3. ꧋ꦱꦥꦧꦼꦤꦼꦂꦢꦢꦶꦠꦼꦠꦼꦔꦼꦂ꧉


                4.​ ꧋ꦲꦤꦕꦠꦸꦂꦩꦸꦁꦏꦸꦂ꧉


                5. ꧋ꦕꦠꦸꦂꦮꦤꦫꦫꦸꦏꦼꦩ꧀꧉


                EVALUASI III

                I. 1. a

                2. a
                3. a
                4. a
                5. a

                6. d
                7. d
                8. a
                9. d
                10. d

                11. b
                12. b
                13. b
                14. b
                15. c

                16. b
                17. b
                18. b
                19. b
                20. b


                POKOK UJI BAHASA DAERAH 155

                [ 56 ]

                II. 1. c

                2. h
                3. j

                4. a
                5. l
                6. b

                7. d
                8. e
                9. i

                10. n
                11. r
                12. s

                13. k
                14. m
                15. q

                III. 1. tanggap

                2. tanggap ka
                3.blaba
                4. tlaten
                5. ulu-V in

                6. kowe
                7. camboran
                8. jarwa dhosok
                9. mancah
                10. baliswara

                IV. 1. a. Simbah arep dakdherekake menyang solo.

                b. Gambarku dipriksani pak guru karo ngendka, "andi gambarmu apik."

                2. a. Paman = jejer, nandur = wasesa, kembang = lesan, ing pot = katrangan.

                b. Andung = jejer, ditimbali = wasesa, bu guru = lesan, menyang kantor guru = katrangan.

                3. Tembung tanduk yaiku tembung-tembung sing oleh ater-ater hanuswara 4. Awarga awujud lingga + V in, yaiku ombe + V in. 5. Tuladha jarwa dhosok:

                a. guru = digugu ditiru
                b. gedhang = digeget lebar madhang
                c. kuping = kaku njepiping
                d. kupuk = kaku tur empuk
                e. lunglit = balung kulit

                6. Baliswara yaiku tembung loro sing karangkep dadi siji nanging tembung sing nerangake manggon ing sangarepe tembung sing diterangake. (Rerangken MD). Dene gunane kanggo. njumbuhake pathokan tembang macapat. Tuladha: Ki Ageng Gajahsora asmane, Anoman malumpat sampun, Pandhuputra lan sakpiturute.

                7. pangkon, wujude:

                wignya, wujude:

                cecak, wujude:
                layar, wujude:

                8. Tanggap tripurusa: utama purusa, madyama purusa lan pratama purusa. 9. Tembung loro utawa luwih sing karangkep dadi siji 10. Camboran tunggal wis ora kena dipisah-pisah. Tuladha: balungkuwuk, randharoyal,

                Camboran wudar isih kena dipisah-pisah. Tuladha: lemari kaca, buku gambar.

                V.

                1. ꧋ꦱꦸꦱꦶꦠꦠꦤꦒꦠꦸꦁꦒꦶꦭ꧀꧉


                2. ꧋ꦱꦸꦲꦂꦠꦶꦏꦤꦺꦴꦩꦸꦤꦢꦶꦠꦸꦏꦸ​ꦏꦸꦮꦶꦃꦕꦫ꧉


                56POKOK UJI BAHASA DAERAH 1 [ 57 ]3. ꧋​ꦫꦶꦏꦭꦢꦶꦤꦉꦧꦺꦴꦊꦒꦶꦠꦤꦠꦸꦏꦸꦮꦼꦝꦸꦱ꧀꧉


                4. ​꧋ꦲꦤꦁꦱꦶꦤꦲꦸꦩꦕꦲꦫꦧ꧀꧉


                5.​ ꧋ꦲꦝꦶꦤꦺꦱꦸꦧꦭꦶꦭꦫꦮꦼꦠꦼꦁ꧉


                EVALUASI IV
                I

                1. b

                2. a

                3. b

                4. c

                5. b

                6. b

                7. c

                8. c

                9. c

                10. c

                11. a

                12. a

                13. b

                14. a

                15. a

                16. b

                17. c

                18. a

                19. a

                20. d

                II.

                1. o

                2. m

                3. a

                4. k   7. b

                5. d   8. c

                6. l   9. h

                10. r

                11. n

                12. j

                13. p

                14. f

                15. g

                III.

                1. sudarsana + V in

                2. tanggap na

                3. tuladha

                4. saroja

                5. landhep pene

                6. metani luput

                7. lunyu ilate

                8. kagungan

                9. dwilingga

                10. Hisyam Budya Mardawa, BA

                IV.

                1. 21 April

                2. tansah nuladha lan nyudarsana

                3. Martabating kaum wanita arsa jinunjung dening Ibu Kartini

                4. Ibu Kartini njunjung apa?

                5. Ibu Kartini = jejer, arsa njunjung = wasesa, martabating kaum wanita = lesan

                6. Titihane bapak kae apa?

                Wis pira lawase anggone Mukadi ora sekolah?

                7. Layang kabar sing ora saben dina diwetokake

                8. a. Yogyakarta b. solo
                9. a. Panyebar Semangat b. Kunthi

                10. Tembung kang diringkes cacahing wanda. Tuldha : weruh = wruh, para = pra.

                POKOK UJI BAHASA DAERAH 157

                [ 58 ]V. a.

                1. ꧋ꦲꦂꦪꦥꦼꦤꦁꦱꦁꦒꦸꦂꦒꦸꦂꦢꦺꦤꦶꦁꦢꦤꦁꦱꦸꦠꦮꦶꦗꦪ꧉


                2. ꧋ꦥꦿꦧꦸꦏꦂꦤꦥꦫꦩꦸꦁꦱꦸꦃꦱꦁꦥꦽꦩꦶꦢꦂ꧉


                3. ꧋ꦢꦱꦩꦸꦏꦲꦶꦏꦸꦤꦠ​ꦲꦶꦔꦊꦏ꧉‌‌‌‌‌​

                4. ꧋ꦥꦽꦒꦶꦮꦏꦫꦺꦴꦥꦽꦒꦶꦮꦠꦶꦥꦝꦔꦸꦥꦢꦶꦱꦢꦂꦩ꧉


                5. ꧋ꦥꦼꦫꦁꦧꦿꦸꦧꦸꦃꦲꦶꦏꦸꦥꦼꦫꦁꦏꦁꦱꦺꦴꦫꦺꦴꦲꦩꦸꦏ꧀꧉


                b.

                1. Para Pramuka padha kemah ing Cibubur
                2. Kaki nini padha seneng dhahar brutu
                3. Abimanyu satriya ing Plangkawati
                4. Swiwine garudha iku putung
                5. Manggalayudane lucu tur luwes


                EVALUASI V

                I. ​​​​1. d
                2. c
                3. b
                4. d
                5. c

                6. a
                7. b
                8. a
                9. a
                10.a

                11. a
                12. a
                13. c
                14. d
                15. b

                16. b
                17. b
                18. d
                19. b
                20. a


                58 POKOK UJI BAHASA DAERAH 1 [ 59 ]

                II. 1. d
                 2. e
                 3. i

                4. f
                5. c
                6. h

                7. j
                8. a
                9. l

                10. b
                11. s
                12. r

                13. k
                14. p
                15. g

                III. 1. Megatruh
                 2. siji
                 3. lima
                 4. 12
                 5. i

                6. 80
                7. 12u, 8i, 8u, 8i, 8o
                8. dhong-dhing/guru lagu
                9. guru wilangan
                10. 7u, 10u, 12i, 8u, 8o

                IV. a. 1. Tembang macapat II: Pocung, Mijil, Kinanthi, Pangkur, Sinom, Megatruh
                  Gambuh, Asmaradana, Dhandhanggula, Maskumambang, Durma.
                  2. Dhandhanggula.
                  3. Pocung.
                  4. dikarang dhewe.
                  5. Tembang gedhe lan tembang tengahan.

                b. 1. Mburu uceng kelangan dheleg.
                  2. Gajah marani wantilan.
                  3. Kebak luber kocak-kacik.
                  4. Kebo ilang tombok kandhang.
                  5. Kegedhen empyak kurang cagak.


                V. 1. Prabu Anglingdarma ratu ing Malawapati.
                 2. Pepatih ing Pring sedhapur.
                 3. Bathara Brahma dewa ing Kahyangan.
                 4. Kadya werdhu hangga sasra.
                 5. Sirna ilang kertaning bumi.


                EVALUASI VI

                I. 1. b
                 2. c
                 3. c
                 4. d
                 5. c

                6. d
                7. a
                8. b
                9. c
                10. a

                11. a
                12. b
                13. a
                14. c
                15. a

                16. b
                17. a
                18. d
                19. b
                20. a


                II. 1. a
                 2. c
                 3. b
                 4. b
                 5. c

                6. c
                7. a
                8. a
                9. b
                10. c

                III. 1. d
                 2. e
                 3. i
                 4. f
                 5. c

                6. h
                7. j
                8. a
                9. l
                10. b

                [ 60 ]IV. a. 1. 12u, 8i, 8u, 8i, 8o

                 8u, 8i, 8a, 8i, 8a, 8i
                 2. Gong, kendhang, saron, demung, gambang, rebab, kethuk, kenong, gender, bonang lan sakpiturute.
                 3. Basa salah kaprah yen dibenerake malah dadi ora pantes.
                  Tuladha: nggodhog wedang, ngimbu tape lan sakpiturute.
                 4. a. Anak kang linuwih tanpa cacad b. rekasane bapak ditanggung anak
                 5. a. lare-lare = jejer, mirengaken = wasesa, dongengipun pak guru = lesan.
                 b. Ibu Kartini = jejer, nganggit = wasesa, buku "Habis Gelap Terbitlah Terang = lesan.
                b. Gawe ukara (bisa dikarang dhewe).


                V. LELAGON

                Witing klapa jawata ing Ngarcapada
                Saluguning wong wanita, dhasar nyata
                Kula sampun jajah praja
                Ing Ngayogya Surakarta

                EVALUASI VII

                I.

                1. a 6. b 11. b 16. d
                2. a 7. b 12. c 17. b
                3. a 8. b 13. c 18. d
                4. a 9. b 14. c 19. a
                4. d 10. a 15. a 20. b

                II.

                1. e 4.k 7. q 10. b 13. f
                2. g 5. m 8. s 11.d 14. h
                3. i 6. o 9. c 12. a 15. j


                III. 1. Kinanthi 6. Nagawilaga
                2. dolanan 7. Kodhok ngorek, kebogiro
                3. para 8. kendhang
                4. Gambang Suling 9. ngudhal piwulang
                5. Guntur madu 10. swarawati, pesindhen
                IV. 1. Cangkriman wancahan, cangkriman pepindhan lan cangkriman tembang.
                2. a. jenggot b. baterry (senter).
                3. a. nggege utawa nggadhang pati b. akeh pengorbanan utawa pepati
                4. a. andhap asor, disenengi b. kekurangan
                5. a. JWL b. KJIWL
                [ 61 ]V.

                1. ꦥꦚ꧀ꦗꦶ


                2. ꦏꦚ꧀ꦕꦶꦁ


                3. ꦲꦱ꧀ꦥꦭ꧀


                4. ꦲꦤ꧀ꦢꦶ


                5. ꦏꦥ꧀ꦱꦸꦭ꧀


                6. ꦪꦤ꧀ꦠ


                7. ꦲꦤ꧀ꦝ


                8. ꦧꦤ꧀ꦢꦼꦁ


                9. ꦩꦚ꧀ꦕꦸꦁ


                10.ꦒꦩ꧀ꦧꦂ

                11. ꦏꦸꦩ꧀ꦥꦸꦭ꧀


                12. ꦗꦭ


                13. ꦱꦼꦠꦾꦏꦶ


                14. ꦱꦼꦚ꧀ꦕꦏꦶ


                15. ꦱꦺꦩ꧀ꦧ


                16. ꦲꦱꦲꦫꦶ


                17. ꦲꦱ꧀ꦔꦫꦶ


                18. ꦧꦶꦱ꧀ꦩ


                19. ꦗꦩ꧀ꦧꦸꦭ꧀


                20. ꦏꦤ꧀ꦮ


    EVALUASI VIII
    I.

    1. a 6. a

    2. a 7. b

    3. a 8. b

    4. a 9. c

    5. a 10. b

    11. a  16. d

    12. b  17. c

    13. b  18. c

    14. b  19. c

    15. b  20. c

    II.

    1. s 4. p 7. m

    2. r 5. o 8. l

    3. q 6. n 9. k

    10. j 13. g

    11. i 14. f

    12. h 15. e


    POKOK UJI BAHASA DAERAH 161

    [ 62 ]III.
    1. j 3. h 5. f 7. d 9. b
    2. i 4. g 6. e 8. c 10. a

    IV. a. 1. Bubar temon daksuwun padha lenggahan sawetara.

     2. Aku melu memuji muga-muga putramu enggal mari.

     3. Bu Yanti ndangu apa aku wis sinau.

     4. Aku diutus bapak ngaturake layang menyang kelurahan.

     5. Rikala embah kakung rawuh, bapak lagi bae arep mapan sare.


     b. 1. Mas, kagunganipun sepatu sampun kula semiraken.

     2. Sasampunipun serat dipun waos kula dipun dhawuhi wangsul.

     3. Pak Rakhman ngendika menawi lare-lare boten dipun keparengaken rame.

     4. Mas Bodhong ngagem kacatingal cemeng amargi socanipun gerah.

     5. Ingkang sareng serat punika kula ngaturi uninga kawontenan kula tansah pinaringan karahayon.


    V. 1. Srinata nembe lenggah sinewaka.

     2. Gusti kang andum amara.

     3. Raden Panji Asmara Bangun.

     4. Swanikumba putra ing Ngalengka.

     5. Pancatnyana patih Trajutrisna.


    EVALUASI IX

    I.

    1. a 6. a 11. c 16. a
    2. a 7. b 12. d 17. d
    3. a 8. b 13. b 18. d
    4. a 9. b 14. a 19. d
    5. a 10. b 15. a 20. d

    II.

    1. d 4. f 7. j 10. b 13. p
    2. e 5. c 8. a 11. s 14. n
    3. i 6. k 9. l 12. d 15. g

    III.

    1. didunungake 6. sumurup
    2. dununge 7. sumurup
    3. kadunungan 8. kesurupan
    4. dunung-dununge 9. sesurupan
    5. dununge 10. surupana

    IV.

    1. a. Dina iki Andi, Andang lan Andung padha lunga menyang endi?
    b. Wong sadesa padha grojogan apa?


    [ 63 ]2. a. Bocah-bocah sesuk padha nggawa piranti kanggo kerja bakti!

    b. Kom, nanas kae oncekana!

    3. a. Nucuk ngiberake   b. Saur Manuk

    4. Bisa nulis dhewe.

    5. Puntadewa, Werkudara, Janaka, Nakula lan Sadewa.

    b. saur manuk

    V.

    ꧋​ꦫꦶꦏꦭꦱꦏꦸꦥꦼꦁꦏꦸꦭꦱꦼꦥꦶ꧈
    ꦲꦺꦴ꧈​ꦒꦸꦱ꧀ꦠꦶꦥꦼꦥꦸꦤ꧀ꦝꦤ꧀ꦩꦩꦶ꧈
    ꦏꦮꦸꦭꦤꦺꦴꦫꦛꦺꦴꦏ꧀ꦒꦥꦸꦫꦕꦸꦕꦶ꧈
    ꦠꦸꦮꦶꦤ꧀ꦲꦠꦸꦂꦏꦮꦸꦭ꧈
    ꦏꦥꦫꦶꦁꦔꦤꦏꦮꦸꦭꦠꦺꦴꦪ꧉


    ꧋​ꦭꦶꦂꦱꦁꦱꦩ꧀ꦔ​ꦗꦼꦁꦲꦗꦼꦁꦠꦺꦴꦪ꧈
    ꦩꦏꦠꦼꦤ꧀ꦲꦭꦸꦩ꧀ꦚꦏꦮꦸꦭ꧈
    ꦩꦁꦏꦢꦮꦺꦴꦤ꧀ꦠꦼꦤꦱꦮꦤꦺꦴꦠꦺꦴꦪ꧈
    ꦏ꧀ꦮꦒꦁꦚꦶꦉꦥ꧀ꦔꦺꦴꦫꦺꦴꦁꦲꦶꦁꦢꦺꦴꦚ꧈
    ꦲꦚ꧀ꦗꦮꦶꦏꦁꦱꦏꦶꦁꦥꦢꦸꦏ꧉ [ 64 ]
    EVALUASI X

    I.

    1. a 6. b 11. b 16. d
    2. a 7. d 12. c 17. b
    3. a 8. c 13. c 18. b
    4. a 9. a 14. b 19. a
    5. a 10. d 15. a 20. c


    II.         III.

    1. i 6. e 1. f 6. c
    2. j 7. d 2. a 7. i
    3. h 8. c 3. g 8. d
    4. g 9. b 4. b 9. j
    5. f 10. a 5. h 10. e

    IV. 1. a. Embah arep daksowani suk sasi ngarep ing Ngayogyakarta.

     b. Dhawuhane saben dina dituruti Munasir kanggo ngileni sawahe.

     2. a. Pak Guru ndangu Murti. b. Kowe apa wis nyapu jogan?

     3. a. Sumantri = keker. arep lunga = wasesa, menyang Purwanegara = katrangan panggonan, suk sasi ngarep iki = katrangan wayah.

     b. Sancaya = jejer, lagi nggambar = wasesa, gajah = lesan, cacahe lima = katrangan cacah utawa jumlah, tur gedhe-gedhe = katrangan kaanan.

     4. a. Rikala cilik dipek anak, bareng wis gedhe dipek bojo.

     b. Polah tingkahe wong tuwa dadi tanggungane anake.

     5. eka, dwi, tri, catur, panca, sad, sapta, hasta, nawa, dasa.


    V. Nyalin nganggo aksara Latin:

    1. JAMURAN

    jamuran ya gegethok,
    jamur apa, ya gegethok,
    jamur gajih mbejijih saara-ara,
    sira mbadhe jamur apa.

    2. WATU BUNDER

    watu-watu bunder,
    dinciki mingar-minger,
    sabeta-bethu bether,
    sabeta-bethu bether.

    [ Cover ]
    BUKU- BUKU SMP


    1. EBTA SMP dan TES MASUK SMA, St Negora

    2. PELAJARAN AGAMA ISLAM 1, 2, 3, Thaher Hamidy

    3. POKOK UJI AGAMA ISLAM 1, 2, 3, Zamzami, Suparta

    4. POKOK UJI PMP 1, 2, 3, Yoko Sutarto

    5. TANYA JAWAB PMP 1, 2, 3, Suparta

    6. POKOK UJI BAHASA INDONESIA 1, 2, 3, Drs. Hasanudin, dkk

    7. KUNCI BAHASA INDONESIA 1, 2, 3, St Negoro

    8. 1100 PERIBAHASA INDONESIA, L. Dt. Bgd. Nagari

    9. POKOK UJI BAHASA INGGRIS 1, 2, 3, St. Negoro

    10. POKOK UJI IPS 1, 2, 3, Nasrul Harun

    11. PELAJARAN.GEOGRAFI dan KEPENDUDUKAN 1, 2, 3, S. Praptomo B.A.

    12. POKOK UJI SCI E dal: KEPENDUDUKAN 1, 2, 3, Nasrul Harun

    13. POKOK UJI SEJARAH 1, 2, 3 Nasrul Harun

    14. POKOK UJI EKONOMI dan KOPERASI 1, 2, 3, Drs. Rosmali,Harun

    15. PENUNTUN MATEMATIKA 1, 2,3, 4, 5, 6, St Negoro — B. Harahap.

    16. KUNCI MATEMATIKA 1, 2, 3, 4, 5, 6, St. Negoro

    17. POKOK UJI MATEMATIKA 1, 2, 3, Mursalin Dahlan

    18. DAFTAR LOGARITMA 4 DESIMAL

    19. POKOK UJI ZAT dan ENERG! 1, 2, 3, Asdiah Suparya

    20. PENUNTUN KEGIATAN LABORATORIUM ILMU ALAM 1, 2, 3, Gunadi Usodo

    21. PENUNTUN KEGIATAN LABORATORIUM ILMU HAYAT 1, 2, 3, Gunadi Usodo

    22. KUMPULAN RUMUS ILMU PASTI ALAM, Drs. Mursid S.

    23. POKOK UJI MAKHLUK HIDUP 1, 2, 3, Asdiah Suparya

    24. RAPOR SMP. Redaksi, Yudhistira

    25. BIMBINGAN TES BAHASA INGGRIS SMP, Drs. Mursid S.

    26. KUMPULAN RUMUS ‘IPA, Drs, Mursid Saad

    27. CONVERSATIONS 900 UNITS, Rasidah Saad

    28. PENUNTUN MEMPELAJARI ENGLISH 900, 1, 2, 3, Muslim Munaf

    29. KAMUS PRAKTIS (INGGRIS-INDONESIA, INDONESIA — INGGRIS), Drs. Mursid Saad

    30. ATLAS PERSADA dan DUNIA, Zaznely

    31. PETA BUTA INDONESIA dan DUNIA, Zazoely


    penerbit yudhistira